X
تبلیغات
geography
جا به جايي محور كره زمين در قدرتمند ترين زلزله قرن
 
 
جا به جايي محور كره زمين در قدرتمند ترين زلزله قرن
 
مدير مركز ژئوفيزيك و بررسي هاي آتش نشاني ايتاليا تصريح كرد: قدرتمند ترين زلزله قرن كه در ژاپن رقم خورد منجر به جا به جايي 10 سانتي متري محور كره زمين شده است.
ديروز «آنتونيو پرسنتي» اضافه كرد: احتمال دارد تغيير محور كره زمين بر ميزان تابش خورشيد اثر بگذارد اما اين تاثيرگذاري قابل احساس نيست.
شمار تلفات قدرتمند ترين زلزله قرن كه در سواحل اقيانوس آرام ، سونامي به راه انداخت به بيش از دو هزار نفر رسيده است.اين در حالي است كه هزاران ژاپني ، زخمي ، آواره يا ناپديد شده اند.
ساعت 14:46 جمعه به وقت توكيو- 5:46 بامداد به وقت گرینویچ- زلزله‌ای به بزرگي 9/8 ریشتر شمال شرق ژاپن را تكان داد.به دنبال اين رخداد مهيب كه در 400 کیلومتری شمال شرق «توكيو» شكل گرفت در قلب اقیانوس آرام آشوب به پا شد و سونامی ويرانگر به راه افتاد.زلزله و سونامي از «هوكايدو» در شمال ژاپن تا «اوكيناوا» در جنوب را به شدت تحت تاثير قرار داد و اين كشور ، سرزمين غم لقب گرفت.
قدرتمند ترين زلزله قرن در عمق 10 کیلومتری بستر اقیانوس آرام رقم خورد و پس از اعلام سامانه هاي هشدار سونامی ، موج هايي به بلنداي 10 متر در سواحل ژاپن ، فیلیپین ، هاوایی ، اندونزی ، تایوان و روسیه به پا شد.همان موقع چندين منطقه و تاسیسات ساحلی در شمال شرق ژاپن تخریب شد ، بسیاری از خودروهای سبک و سنگین زير سونامی ماند ، برق و تلفن ميليونها نفر قطع و صدها برج و ساختمان مهم آتش گرفت.دولت روسیه و چند كشور ديگر نيز از مردم در معرض خطر خواستند به مكان هاي بلند پناه ببرند.در عين حال ، پس لرزه های شدید ، پایتخت ژاپن و حومه را تكان داد و بورس «توکیو» به پایین ترین شاخص خود در هفته های اخیر رسید.قدرت نعره زمين به اندازه اي بود كه ساختمان هاي «توكيو» دو دقيقه تمام لرزيد و مردم پايتخت ، سراسيمه به خيابانها دويدند.تازه ترين خبرها حاكي از اين است كه شمار تلفات قوي ترين زلزله تاريخ ژاپن از مرز 2000 هزار نفر فراتر رفته است و افزون بر 4000 نفر هم ناپديد شده اند.در شمال شرق ژاپن ، افزون بر 3400 ساختمان به طور كامل تخريب و در بيش از 200 نقطه اين كشور آتش به پا شد.
همچنين لوله هاي گاز و سامانه آبرساني سرزمين چشم بادامي ها آسيب جدي ديده است و بيش از يك ميليون خانواده بدون آب آشاميدني به سر مي برند.هم اكنون دولت در حال تخليه 215 هزار نفر از ساكنان منطقه هاي زلزده زده و سونامي گرفته است و بايد به این آمار بیش از 100 هزار بی خانمان «فوکوشیما» را اضافه كرد.نائوتو كان- نخست وزير ژاپن- از افزايش شمار ناجيان به 50 هزار نفر خبر داد : در ايستگاه اتمي «فوكوشيما-1» و «فوكوشيما- 2» وضعيت همچنان نامساعد است و مقداري سزيم راديواكتيو كشف شد.«فوكوشيما» يكي از 25 نيروگاه هسته اي بزرگ دنياست كه هشت درصد برق ژاپن را تامين مي كند.
كارشناسان معتقدند سوخت موجود در قلب راكتور به حركت درآمده و در حال پخش شدن است ؛ خبرهايي هم از انفجار در ايستگاه اتمي به گوش مي رسد.دولت ژاپن ، صدها هواپيما و كشتي را روانه منطقه هاي آسيب ديده كرده است و امروز (دوشنبه) بانك مركزي اين كشور نشست اضطراري تشكيل مي دهد.
هدف از تشكيل اين نشست ، تصميم گيري درباره سياست هاي بانكي است تا با وجود اين فاجعه ، ثبات و آرامش اقتصادي ژاپن حفظ شود.تحليلگران مسايل بيمه ، زيان هاي ناشي از زلزله و سونامي جمعه را تا 15 ميليارد دلار برآورد كرده اند.همچنين به خاطر بيم ناشي از تاثيراين فاجعه بر بازار تقاضا ، بهاي نفت ، فلز و غلات ، سير نزولي طي مي كند و در چند ماه آينده تشديد كاهش قيمتها ادامه خواهد داشت.همچنين پيش بيني مي شود به خاطر خودداري سرمايه گذاران ژاپني و پس ندادن غرامتها از سوي شركت هاي بيمه اين كشور ، بهاي ين به شدت افزايش يابد.بعيد نيست قيمت جهاني نفت نيز بيش سه دلار در هر بشكه كاهش داشته باشد.با اين حال بورس «توكيو» مي خواهد از امروز فعاليت خود را ازسر بگيرد.
دولت ژاپن شهروندان ساكن در شعاع 10 كيلومتري اين ايستگاه هاي اتمي را كه در 250 کیلومتری شمال «توکیو» قرار دارند به سرعت از منطقه تخلیه مي كند. تصویرهاي تلویزیون ملي ژاپن به خوبي نشانگر عمق فاجعه است و مردم و ناجيان با نگرانی در خیابان‌هايی پرسه می‌زنند که بوي خاك و خون مي دهد.
هجوم سونامی به سواحل شمال شرق «هونشو» كه مهم ترين جزیره ژاپن به شمار مي آْيد ساختمان های ساحلی و هزاران خودرو را در شهر «اوناهاما» در استان «قوکوشیما» تخريب كرده است.همچنين پالایشگاه نفت «چيباژ» در نزدیکی «توکیو» دستخوش آتش شد اما گفته مي شود خط آهن ، آسیب جدی نديده است.در همين حال ، خبرگزاری ژاپنی «کیودو» تصريح كرد : به دنبال زلزله ، فرودگاه ناریتاي «توکیو» فعالیت خود را متوقف کرد و قطار فوق تندروي این کشور نیز براي مدتي از حركت ايستاد.البته يك فروند كشتي ژاپني كه پس از سونامي ناپديد شده بود در آب هاي اقيانوس آرام پيدا شد و تمامي 89 سرنشين آن نجات يافتند. دو قطار هم ناپديد شده اند و به احتمال زياد موج هاي سهمگين سونامي ، آنها را به دريا كشيده است.
ديروز سونامي ژاپن با طي هزاران كيلومتر در اقيانوس ناآرام به سواحل غربي آمريكا رسيد و يكي از بندرهاي «كاليفرنيا» را ويران كرد.مركز خدمات اضطراري «كرسنت سيتي» در 550 كيلومتري شمال «سانفرانسيسكو» اعلام كرد : دست كم 25 قايق در اين بندر كه بيش از 11 هزار كيلومتر با سواحل شرقي ژاپن فاصله دارد در هم كوبيده شدند.سونامي پيش از رسيدن به آمريكا ، منجر به تخليه سواحل جزيره «هاوايي» از ساكنان محلي و گردشگران شده بود. در ژاپن ، هنوز ترس از بروز سونامي تازه ، از بين نرفته است چون پس لرزه هاي شش تا هفت ريشتري ادامه دارد.اين يعني احتمال به راه افتادن يك سونامي مرگبار ديگر وجود دارد.در اين شرايط بسيار حساس و بغرنج ، بسياري از كشورها از جمله ايران براي كمك به ژاپن ابراز آمادگي كامل كرده اند.ديروز كين ايچي كومانو- سفير ژاپن در تهران- از اعلام آمادگي جمعيت هلال احمر جمهوري اسلامي ايران براي كمك به كشورش استقبال و تقدير كرد.
ژاپن روي چهار گسل بزرگ قرار دارد و از كشورهاي زلزله خيز دنيا به شمار مي‌آيد.گفته مي‌شود ‎ 20درصد از تمامي زلزله‌هاي دنيا در اين كشور رقم مي خورد ؛ به طور ميانگين دو هزار زمين لرزه محسوس در هر سال.
«توكيو» با همكاري 60 سازمان و موسسه مرتبط با حمل و نقل ، ‌برق ، گاز ، ‌آب و همچنين دفتر كابينه و 24 وزارتخانه ژاپن ، بزرگ ترين عمليات كمك رساني اين كشور را به اجرا گذاشته است.برنامه ريزي و مديريت بحران در نظام مديريت بلاياي اين كشور در سه سطح اساسي ، عملياتي و محلي انجام مي شود. استاد دانشگاه «كاسل» آلمان درباره چرايي استحكام سازه هاي ژاپن در برابر زلزله 9/8 ريشتري گفت: استحكام ساختمانها در برابر نعره قدرتمند زمين ، نشان داد اين كشور زلزله خيز برنامه ريزي دقيقي براي مقاوم سازي بناها داشته است. «اووره دوركا» كه مهندس ساختمان است افزود: موفقيت در اين برنامه ريزي قطعا به عملكرد كارگران و تكنسين‌هاي ساختماني در زمان ساخت بنا مربوط مي شود.اگر اين دقت در زمان ساخت صورت نمي گرفت ، فاجعه اي به مراتب مرگبارتر رخ مي داد.
اين استاد دانشگاه تاكيد كرد : در ساختمان هاي ضد زلزله ، نكته بسيار مهم اتصال تيرك هاي عمودي و افقي است.در اين نقطه ، چنانچه به خوبي كار نكنيم ساختمانها در زمان زلزله ويران مي شوند.اين موضوع نيز به كارگران مربوط مي شود و اگر آموزش لازم را ببيند ، دقيق تر كار مي كنند.به همان نسبت ، اين سازه ها در برابر زلزله مقاوم تر مي شوند.
يادآور مي شود سال 1923 ميلادي ده ها هزار نفر در زلزله «توكيو» کشته شدند و بخش بزرگی از این شهر ویران شد.در ساليان بعد اما توجه به ایمن سازي ساختمانها و تاسیسات شهری و افزايش آگاهي عموم باعث شد تا زلزله های بسيار قدرتمند نيز تلفات و خسارت زيادي به همراه نداشته باشد.شلاق مرگبار زمین ، بارها به جهانیان اعلام کرده که «زلزله رحم ندارد.» لطفا اين جمله را فراموش نكنيد.
+ نوشته شده در شنبه دوازدهم آذر 1390ساعت 21:53 توسط ایوب سلامی |

مشاركت جهاني در پاكسازي كره زمين
شايد به نظر مشاركت در امور مربوط به محيط زيست در قالب پاكسازي كار ساده‌اي باشد، اما همين كار به ظاهر ساده يك فرصت استثنايي است كه شايد هرگز تكرار نشود.

طرح مشاركت جهاني در پاكسازي محيط‌زيست فرصتي را به تك‌تك ساكنان كره زمين داده است تا براي يك‌بار هم كه شده بخواهند خطاهايشان را نسبت به آفرينش خداوند جبران كنند؛ جبراني هرچند كوچك و هرچند ساده اما بي‌شك بسيار سرنوشت‌ساز. حتي يك تصميم كوچك براي اقدامي عملي در اين خصوص مي‌تواند تاثير شگفت‌انگيزي در ابعاد جهاني براي حفاظت از محيط زيست داشته باشد.
پروژه مشاركت جهاني در پاكسازي كره زمين يك برنامه بين‌المللي است كه با مشاركت برنامه محيط‌زيست سازمان ملل (UNEP)شكل گرفته است، يونپ اين برنامه را كه با هدف مشاركت جهاني در جهت حفاظت از محيط‌زيست ايجاد شده از طريق اطلاع‌رساني، فرهنگ‌سازي، آموزش و درگير كردن گروه‌هاي مختلف مشاركتي در جهان هماهنگ مي‌كند. اين ايده اولين بار در سال 1993 يعني حدود 18 سال پيش توسط فردي به نام ايان كارنان كه برنده جوايز بين‌المللي در زمينه اقدامات زيست محيطي است، از استراليا شكل گرفت.
اين فعال زيست‌محيطي همچنين با ارائه طرحي در سال 1998 براي «بسيج ده‌ها ميليون نفر از مردم در سراسر جهان به منظور احياي حس مسووليت براي حفظ محيط زيست خود برنده جايزه ساساكاوا براي حفاظت از محيط زيست و نجات كره زمين شد.
35 ميليون داوطلب براي نجات كره زمين

مشاركت جهاني در پاكسازي كره زمين برنامه موفقي است كه با حدود 35 ميليون داوطلب از 130 كشور جهان مي‌تواند بزرگ‌ترين كمپيني باشد كه در سراسر جهان شكل گرفته است و بي‌شك اين بزرگ‌ترين حركت و همبستگي ميان ساكنان سياره زمين براي احياي دوباره آن است كه اقدامي شگفت‌انگيز و ستودني است.
شعار امسال اين برنامه «محل ما..... سياره ما.... مسووليت ما» در نظر گرفته شده بود كه به اين ترتيب تلاش كرده است با تاكيد بر فعاليت‌هاي محلي، فعاليت‌هاي جهاني را براي حفاظت محيط‌زيست مديريت كند.
بر اين اساس، هر ساله تعداد زيادي از افراد و گروه‌هاي مختلف از كشورهاي سراسر جهان به اين برنامه مي‌پيوندند و اين موج ايجاد شده هر ساله شتاب بيشتري مي‌گيرد.
بررسي‌ها نشان داده است كه گروه‌هاي داوطلب هر كدام برنامه‌ها و موضوعات متفاوتي را تنها با يك هدف جهت حفاظت از كره زمين در نظر مي‌گيرند كه در بخش حفاظت از محيط زيست مهم‌ترين آنها شامل حفاظت از حيات وحش، بازيافت، حفاظت از منابع آب، اطلاع‌رساني و آموزش مي‌شود. همچنين با توجه به اين‌كه امسال از سوي سازمان ملل، سال بين‌المللي جنگل‌ها نامگذاري شده است بيشتر فعاليت‌هاي اين گروه مشاركتي نيز در رابطه با حفاظت از جنگل‌ها و تنوع زيستي برنامه‌ريزي شد.
تاكنون گروه‌هاي متفاوتي از جمله مدارس، مراكز آموزشي، شركت‌ها، جوامع محلي، دولت‌ها و تشكل‌هاي غيردولتي و حتي گروه‌هاي خانوادگي به عضويت رسمي اين طرح در‌آمده‌اند تا بتوانند الهام‌بخش ديگران براي توجه به حفظ محيط‌زيست و نجات كره زمين باشند.
تشكل‌هاي غيردولتي، فعال‌ترين اعضا
براساس گزارش‌هاي عملكرد دريافت شده از سوي برنامه مشاركت جهاني در پاكسازي كره زمين، سال 2010 تاكنون موفق‌ترين سال براي پاكسازي كره زمين بوده است كه اين موفقيت تعداد مشاركت‌كنندگان و گستردگي مناطق جغرافيايي تحت پوشش را شامل مي‌شود.
بررسي‌ها نشان داده است تاكنون بيش از 800 سازمان دولتي و غيردولتي از 130 كشور جهان به اين طرح پيوسته‌اند و همواره بر تعداد آنها اضافه مي‌شود.
اين داوطلبان از سراسر جهان شامل الجزاير، زيمبابوه در آفريقا، استراليا، ويتنام در اقيانوسيه و آسيا، بحرين و امارات عربي متحده در غرب آسيا، آرژانتين و ونزوئلا در آمريكا و بلژيك و انگليس در اروپا مي‌شوند.
آمار نشان مي‌دهد، بزرگ‌ترين گروه مشاركت‌كنندگان به ترتيب شامل كشورهاي مناطق آمريكاي لاتين و كارائيب با 29 درصد، آسيا و اقيانوسيه با 28 درصد، آفريقا 26 درصد، اروپا 10 درصد، غرب آسيا 4 درصد و شمال آمريكا 3 درصد است.
همچنين اصلي‌ترين گروه‌هاي مشاركت‌كنندگان شامل تشكل‌هاي غيردولتي 42 درصد، جوامع محلي 18 درصد، مراكز آمورشي 15 درصد، دولت‌ها 6 درصد، شركت‌ها 3 درصد و ديگر سازمان‌ها 15 درصد است.
مشاركت‌كنندگان طي 18 سال گذشته موضوعات متفاوتي را براي فعاليت‌هاي خود در نظر گرفته‌اند كه شامل 37 درصد موضوع حفاظت از محيط‌زيست، 24 درصد موضوع آموزش، 19 درصد موضوع جوانان، 11 درصد موضوع سلامت و 10 درصد ديگر موارد بوده است.
كاشت درخت، آموزش چهره به چهره براي حفاظت از محيط‌زيست، آشنايي با گونه‌هاي جانوري و گياهي و نحوه حفاظت از آنها، پاكسازي سواحل، كمك به احياي مناطق تخريب شده و پاكسازي اعماق آب‌ها و كوهستان‌ها از جمله مهم‌ترين محورهاي بخش حفاظت از محيط زيست بوده است.
حضور تشكل‌هاي غيردولتي ايران
اما بد نيست گذري كوتاه به وضعيت ايران در اجراي اين طرح بين‌المللي داشته باشيم. با جستجو در وب‌سايت اين طرح بين‌المللي با عنوان ايران، نام 2 تشكل غيردولتي مشاهده مي‌شود كه به طور رسمي در ليست اعضاي برنامه قرار دارند. اگرچه فعاليت‌هاي پاكسازي و مشاركتي زيادي نيز در ايران براي حفاظت محيط‌زيست شكل مي‌گيرد و طرح‌هاي متعددي در قالب تشكل‌ها و گروه‌هاي متفاوت زيست‌محيطي در كشور انجام مي‌شود، اما اين فعاليت‌ها غالبا به صورت فعاليت‌هاي مناسبتي مانند گراميداشت روز زمين پاك و مانند آن انجام مي‌شود و از اين‌رو به نظر مي‌رسد بايد اين حركت‌هاي خودجوش با حضور هزاران علاقه‌مند به محيط‌زيست در چارچوب اهداف مشخص و با برنامه‌ريزي پيش برود، زيرا داشتن يك نقشه حركت برنامه‌ريزي شده مي‌تواند اين فعاليت‌ها را به گونه‌اي موثرتر جهت‌دهي كند. به عنوان مثال حتي ارتباط بيشتر با اين برنامه بين‌المللي مي‌تواند بخش‌هاي مختلف فعال در زمينه محيط‌زيست كشور را با استفاده از تجارب كشورهاي ديگر و ارتباط با متخصصان و كارشناسان زيست محيطي توانمند كند.
موسسه حيات‌وحش ميراث پارسيان و مجمتع آموزشي رباني، 2 گروهي هستند كه به عنوان اعضا نامشان در وب‌سايت اين طرح درج شده است.
موسسه حيات وحش ميراث پارسيان به عنوان نمونه پروژه پاكسازي سواحل ميانكاله را با كمك گروهي از سازمان‌ها و موسسات دولتي و غيردولتي انجام داده است.
نكته: مشاركت جهاني در پاكسازي كره زمين برنامه موفقي است كه با حدود 35 ميليون داوطلب از 130 كشور جهان مي‌تواند بزرگ‌ترين كمپيني باشد كه در سراسر جهان شكل گرفته است


اين موسسه با همكاري اداره محيط زيست بهشهر، توسط يك فراخوان عمومي، گروهي 200 نفره‌ متشكل از افراد مختلف را براي پاكسازي ساحل شمالي ميانكاله عازم اين شبه‌جزيره كرد. اين شبه‌جزيره كه در جنوب شرقي درياي خزر واقع شده است «بهشت پرندگان مهاجر» ناميده مي‌شود و هر ساله ميزبان مهاجران زمستاني همچون فلامينگو و ديگر پرندگان نادر است. اما براساس گزارش اين موسسه زيست محيطي متاسفانه به علت پراكندگي انواع پسماندها در اين منطقه زندگي اين پرندگان به خطر افتاده و آلاينده‌هايي كه از طريق زباله‌ها وارد آب و زيستگاه پرندگان و ديگر جانداران مي‌شوند چرخه غذايي حيات وحش منطقه را آلوده كرده است. براساس اين گزارش، اين پسماند‌ها كه بيشتر ازطريق آب دريا وارد ساحل مي‌شوند، شامل بطري‌هاي پلاستيكي، طناب و تور ماهيگيري، انواع كيسه‌هاي نايلوني، سرنگ و انبوه غيرقابل تصوري از انواع ديگر زباله‌ها بوده است. زباله‌ها پس از جمع‌آوري توسط افراد در كيسه‌هاي زباله قرار گرفت و در طول ساحل در فواصل مشخص گذاشته شد و سپس با همكاري سازمان بازيافت گرگان و كمپرسورهايي كه در اختيار قرار داده شد حدود 6 تن زباله جمع‌آوري و به كارخانه بازيافت گرگان انتقال يافت. به اين ترتيب موسسه حيات وحش ميراث پارسيان تلاش مي‌كند با مجموعه اقداماتي به شكل‌هاي مختلف به حفاظت از حيات وحش ايران و زيستگاه‌هاي آن كمك كند. همچنين مجتمع فرهنگي آموزشي رباني كه طرح حفاظت از محيط زيست را با شركت در برنامه‌هاي آموزشي ارائه كرده است، گروه ديگري است كه با عنوان مدارس پيشرو براي حفاظت از محيط زيست فعاليت مي‌كند.
هر ساله دانش‌آموزان اين مجتمع آموزشي در مسابقات بين‌المللي با موضوعات زيست محيطي شركت مي‌كنند و اطلاعيه‌هاي مرتبط در اين زمينه همواره به دانش‌آموزان اعلام مي‌شود. مسوولان اين مجتمع آموزشي معتقدند اين روش بسيار مهمي براي گسترش فرهنگ زيست‌محيطي و جلب توجه دانش‌آموزان به موضوعات محيط‌زيستي است، زيرا هر گروه از دانش‌آموزان مشكلات را از يك نقطه نظر و ديدگاه بررسي مي‌كند و سپس به تبادل اطلاعات خود با يكديگر مي‌پردازند. به اين ترتيب مشاهده نقاشي‌ها و طراحي‌ها به دانش‌آموزان انگيزه براي دقت و توجه بيشتري به حفظ طبيعت ‌مي‌دهد.
از جمله فعاليت‌هاي ديگر اين مجتمع آموزشي مشاركت در برنامه‌هاي پاكسازي كوهستان‌، مراسم روز جهاني محيط‌زيست، آموزش روش‌هاي بازيافت و آشنايي با ديگر موضوعات زيست‌محيطي، شركت در برنامه‌هاي درختكاري با همكاري ديگر مجتمع‌هاي آموزشي و برگزاري كارگاه‌هاي آموزشي در زمينه حفاظت از تنوع زيستي و محيط زيست است.
در بعد جهاني اجراي اين برنامه با وسعتي بي‌نظير دستاوردهاي منحصر به فردي را به دنبال داشته است. يكي از نمونه‌هاي موفق اجراي مشاركت در پاكسازي جهاني، همبستگي گروه‌هاي داوطلب براي حل چالش آلودگي هوا و حفاظت از منابع آب در كشور اندونزي بوده است.
مطالعات نشان داد كه پايتخت اندونزي نيازمند 23 هزار هكتار فضاي سبز به منظور كنترل و پايش آلاينده‌هاي هواست كه اين وسعت حدود 35 درصد از بخش جاكارتا را شامل مي‌شود.
به اين ترتيب حدود 50 هزار نفر داوطلب اجراي اين طرح در يك سال اقدام به كاشت 10 هزار درخت در 48 موقعيت متفاوت كردند كه بي‌شك اين طرح تاثير مهمي در پالايش آلاينده‌هاي هوا داشته است.
نمونه موفق فعاليت اين گروه‌هاي داوطلب براي پاكسازي كوهستان در كشور ژاپن است كه تنها در يك روز در يكي از كوهستان‌هاي ژاپن 71 هزار قوطي و بطري جمع‌آوري شد. اين فعاليت‌ها نمونه‌هاي موفقي از همبستگي جهاني براي نجات كره زمين است كه شامل هزاران نمونه ديگر مي‌شود و مي‌تواند الگو و تجربه خوبي براي استفاده ديگر كشورها باشند به اين ترتيب مشاركت در اجراي اين برنامه بين‌المللي فرصتي است براي ساكنان كره زمين تا بتوانند با حركتي منطقه‌اي و انديشه‌اي جهاني هر كدام به تنهايي يك نگهبان زمين باشند.
+ نوشته شده در شنبه دوازدهم آذر 1390ساعت 21:45 توسط ایوب سلامی |


گرم شدن کره زمین و سوء استفاده‌ها

 
 
 
پس از انتشار گزارش سازمان ملل پیرامون گرم شدن کره زمین و خطرات ناشی از افزایش گاز کربنیک در چند ماه قبل، کمتر روزی می‌گذرد که رسانه‌ها پیرامون این مسائل گزارشات مفصلی انتشار ندهند. این گزارشات همراه کنفرانس‌های بین المللی مقامات بلند پایه کشورهای صنعتی عملا گرم شدن کره زمین را به یک هیستری تبدیل کرده و با انتشار تصاویری چون فروریختن یخ‌های قطب شمال و آتش سوزی جنگل‌ها آن را تغذیه می‌کنند، اما به عنوان مثال به ندرت گزارشی پیرامون از بین بردن روزانه هزارها هکتار منابع طبیعی و صدها نوع موجود زنده به دست صنعت به گوش ما می‌رسد!

رسانه‌هائی که تا مدتی پیش عملا آلودگی محیط زیست برایشان مسئله نبود ناگهان تغییر موضع داده و صفحات اول روزنامه‌های خود را با تیتر‌های درشت به این «فاجعه!» اختصاص داده و تا حدی این هیستری را دامن زدند که برخی گفتند ما تا سال 2013 بیشتر قرصت نداریم. البته رسانه‌ها به خاطر فروش بیشتر همواره به دنبال اخبار هیجانی می‌گردند و این بار قرعه فال به نام این موضوع زده شده.

اگر به خاطر بیاورید همین یکی دو سال قبل ناگهان مسئله ذرات معلق در گازهای موتورهای دیزلی موضوع روز شد و بحث آن را تا حدی دامن زدند تا این که قانونی در آلمان به تصویب رسانیده و همه را مجبور به خرید کاتالیزور مربوطه کردند. از آن زمان به بعد دیگر هیچ صحبتی در این زمینه نمی‌شنویم و کسی هم سوال نمی‌کند که کسانی که در جهان سوم قدرت خرید آن را ندارند چه باید بکنند؟ آیا مشاهده می‌کنیم که چگونه فوائد صنعت به ثروتمندان رسیده و مضرات آن سهم مردم فقیر می‌شود؟

حال از زمان عمده کردن گاز کربنیک اما بازار فروش دستگاه‌های تولید انرژی از آفتاب و باد و آب بیش از پیش رونق گرفته و کشور آلمان بیش از همه کشورها از آن سود برده و این فن آوری‌ها عملا در بهبودی وضع اقتصادی این کشور در این اواخر نقش مهمی ایفاء می‌کنند. به این خاطر بی دلیل نیست که بیش از همه کشورها آلمان جنجال گرم شدن کره زمین را دامن می‌زند.

سئوال‌ها

اما آیا واقعا جنجال رایطه مستقیم گرم شدن هوا و افزایش غلظت گاز کربنیک در هوا تا چه میزانی از حقیقیت بر خوردار است؟ آیا این موضوعی است که سیاست‌ورزان عمده کرده‌اند یا کارشناسان محیط زیست؟ و اگر این موضوع سیاسی است و هدف آن بهره برداری اقتصادی است، آیا آلودگی محیط زیست هم موضوعی سیاسی است و یا امری واقعی و راهبردهای واقعی کدام هستند؟

آلودگی محیط زیست و راهبردها

بدون تردید آلودگی محیط زیست موضوعی واقعی و جدی است و کارشناسان از اوائل دهه 60 قرن بیستم (وحتی سازمان ملل) آن را عنوان کرده‌اند و می‌دانیم که سال‌های سال کشورهای صنعتی آن را جدی تلقی نکردند و دولت آمریکا تا همین اواخر مانع امضاء کنوانسیون‌های بین المللی بود. این موضوع تا حدودی سالیان درازی است که تبدیل به فاجعه اکولوژیک شده است. حال چه اتفاقی افتاده که سیاستمداران ناگهان و در عرض چند ماه بیدار شده‌اند؟

این موضوع روشنی است که عامل فاجعه اکولوژیک انسان است، اما انسان‌ها به طور مساوی مقصر نبوده و گناه آن به عهده بخش کوچکی است که با رشد صنعت برخوردار از رفاه ره آورد آن شده اند، در حالی که بسیاری از انسان‌ها حتی به صورت برده قربانی آن شده و اکثر انسان‌ها نه تنها هیچ گاه از این رفاه برخوردار نشده اند، بلکه اینک هم قربانیان اصلی آلودگی‌ها هستند.

از جانب دیگر می‌دانیم که جمعیت کره زمین همواره در سه قرن اخیر در حال رشد بی سابقه بوده و در حال حاضر که 6,6 میلیارد است پیش بینی می‌شود که تا سال 2030 میلادی به 8 میلیارد خواهد رسید. اما این رشد جمعیت نه در کشورهای صنعتی و ثروتمند که در آسیا و آفریقا مشاهده می‌شود. اما کشورهای صنعتی در این مناطق تبلیغ کاهش جمعیت نمی‌کنند بلکه تمام همت خود را معطوف به تبلیغ و دادن وام جهت فروش کالاهای خود می‌کنند.

آیا می‌توان گفت که فن آوری‌ها به موازات این رشد قادر به جلوگیری از بد تر شدن کیفیت محیط زیست خواهند شد؟ جواب این است که شاید وضع برای آن اقلیت مذکور بهتر شود، لیکن به طور قطع وضع اکثریت انسان‌ها بدتر خواهد شد.

با این توضیح چندان مشکل نیست که به این نتیجه برسیم که بهترین و ارزان ترین روش جلوگیری از بد تر شدن شرایط کنترل جمعیت است. و این امر موضوعی نیست که نگارنده مدعی آن باشد، بلکه بسیاری از کارشناسان در این امر اتفاق نظر دارند. حال چرا کشورهای صنعتی این موضوع را عمده نمی‌کنند؟ زیرا که این روش برای این کشورها نه تنها سود و بهره اقتصادی در بر ندارد، بلکه به ضرر آن‌ها تمام می‌شود! زیرا از سوئی قن آوری‌های مدرن فروش نمی‌روند و از سوی دیگر مصرف کننده‌های جدید وارد بازار نمی‌شوند.
کشورهای صنعتی همواره برای هر مشکلی ابتدا به دنبال تولید و فروش کالائی هستند که رشد اقتصادی آن‌ها را تضمین کند. به عبارت دیگر تجربه نشان می‌دهد که علی رغم ادعاها رشد اقتصادی کشور‌های صنعتی در تضاد با مهار فاجعه اکولوژی قرار دارد.

ما هنوز به موضوع اثبات و یا رد رابطه مستقیم گاز کربنیک و گرم شدن هوا نرسیده ایم ولی آن را اینجا اثبات شده فرض کرده و مثال رویکرد به صنعت اتوموبیل را در این زمینه می‌آوریم که غالبا مورد استفاده سیاستمداران قرار دارد.

در این مورد توصیه این است که اتوموموبیل‌هائی درست شوند که مصرف آن کم و در نتیجه گاز کربنیک هم کمتر شود. خوب، این مسئله‌ای نیست که بتوان به آن ایراد گرفت، اما هنگامی که فاکت‌ها عنوان شوند صورت مسئله به صورت زیر تغییر می‌کند.

ما طی سال‌های گذشته مشاهده کرده ایم که همواره اتوموبیل‌هائی با قدرت بیشتر ساخته و وارد بازار می‌شوند. در سال‌های اخیر مصرف اتوموبیل‌هائی که برای بیابان‌ها ساخته شده اند به عنوان کالای لوکس وارد خیابان‌هائی می‌شوند که اساسا نیاز به چنین اتوموبیل‌هائی در آنجا وجود ندارد. اما از مضرات گاز کربنیک و دیگر مواد سمی زیادی که آنها تولید می‌کنند ابتدا اقشار فقیر رنج می‌برند.

نکته دوم این که بیش از دو دهه تحقیقات نشان داده اند که در صورت محدود کردن سرعت به 130 کیلومتر در ساعت در اتوبان‌ها هم مصرف انرژی و هم تعداد تصادفات و کشته شدگان و هم آلودگی هوا کاهش می‌یابد. در مورد این موضوع هیچ کارشناسی نظر دیگری ابراز نکرده و همه سازمان‌ها و احزاب مدافع محیط زیست در آلمان همواره خواهان محدود کردن سرعت شده اند، لیکن دولت آلمان همه آن‌ها را نادیده گرفته و همچنان سرعت در این کشور محدودیت ندارد. در حالی که در این مدت صنعت انواع و اقسام کاتالیزورها را به جبر قانون (فشار سیاسی) به مردم فروخته است. و محدود نکردن سرعت دست کارخانه‌های اتوموبیل سازی را در تولید اتوموبیل‌های پر مصرف و پر سرعت باز گذارده است.

و نکته سوم این که یکی از شاخه‌های مهم اقتصاد و صادرات آلمان صنعت اتوموبیل سازی است و سیاست‌های دولت همواره در این جهت عمل می‌کند که نه تنها کوچک ترین صدمه‌ای به آن نخورد، بلکه هرچه بیشتر گسترش پیدا کند. دولت آلمان برای کارخانه‌های اتوموبیل سازی امتیازات اقتصادی فراوانی در این جهت قائل می‌شود. حال همین کشور پرچم دار کم کردن گاز کربنیک اتوموبیل‌ها شده، آن هم با به بازار آوردن اتوموبیل‌های جدید، یعنی باز هم مصرف بیش تر!

مگر با این سیاست‌های متناقض تا چه اندازه می‌توان تاثیر گذار بود؟ تنها در شهر پکن بر اساس آمار روزانه یک هزار اتوموبیل وارد بازار می‌شود، آن هم در حالی که هنوز اقلیت کوچکی از چینی‌ها قادر به خرید اتوموبیل هستند. حال چنانچه سیاست اصولی دیگری در پیش گرفته نشود و با این رشد اقتصادی چین همه آن‌ها صاحب اتوموبیل شوند، آیا کوشش صنایع در کم کردن گاز کربنیک موثر خواهد بود؟ البته این وضعیت تنها یک کشور است و هنگامی که رشد جمعیت را نیز به آن اضافه کنیم، جواب این سئوال قطعا منفی است!

بیان این سه مورد تنها پیرامون مسئله حمل و نقل آیا بیانگر این واقعیت اسف بار نیست که سیاست کشورهای صنعتی حفظ محیط زیست نیست بلکه رشد اقتصادی هدف است و برایشان وضعیت اقشار ضعیفی که در درجه اول در معرض مضار این صنعت است هیچ اهمیتی ندارد!!

حال ما پس از موضوع کنترل جمعیت به عنوان مهم ترین و ارزان ترین روش بهبودی محیط زیست خواه ناخواه به این موضوع رهنمون می‌شویم که دومین روش موثر جلوگیری از (و یا توقف) فاجعه اکولوژیک کاهش مصرف است. اما این مسئله تا آنجا در تضاد آشتی ناپذیر با رشد نامحدود اقتصادی قرار دارد که کشورهای صنعتی از طریق سوبسید و کمک‌های مادی مستقیم به شرکت‌ها در مردم از طریق تبلیغات ایجاد بیازهای کاذب کرده و فورا محصولات جدیدی جهت ارضای آن‌ها به بازار می‌آید.

مشکلات ویژه محیط زیست در جهان سوم

در کنار مشکلات تحمیلی محیط زیست به این کشورها مشکلات دیگری گریبان این بخش از جهان را گرفته است: گرسنگی و کم آبی و بیماری‌های ناشی از مصرف آب‌های آلوده و مرگ روزانه هزاران کودک و بیماری ایدز که در بعضی از کشورها در آفریقا سی در صد اهالی را مبتلا کرده از جمله مشکلات این قسمت از جهان به شمار می‌روند. اما نابودی جنگل‌ها و آلوده کردن رودخانه‌ها و دریاها و زمین و هوا توسط شرکت‌های انکشاف نفت و مواد کانی دیگر و همچنین صید سرسام آور حیوانات دریائی توسط کشورهای صنعتی حوزه‌های کوچکی هم که مردم این مناطق جهت ادامه حیات در در اختیار داشتند در خطر نابودی قرار داده است.

در این حال کافی است بدانیم که جمع هزینه نظامی کشورها تنها در سال گذشته بالغ بر 950 میلیارد دلار بوده که حدود 450 میلیارد آن مختص آمریکا است، در حالی که کشورهای صنعتی حتی حاضر به دادن داروی ارزان ضد بیماری ایدز به قربانیان فقیر نیستند!. آیا یکی دیگر از مثمر ثمر ترین روش‌های حفظ محیط زیست کاهش تنش‌ها و صرفه جوئی در صنایع نظامی نیست؟

انسان می‌بایست چقدر خوش خیال باشد که بپذیرد کاهش گاز کربنیک در حال حاضر تنها مشکل عمده محیط زیست کره زمین است؟

آیا افزایش گاز کربنیک در هوا رابطه مستقیمی با گرم شدن کره زمین دارد؟

واقعیت امر این است که این یک ادعای سیاسی است نه نظر اجماع کارشناسان و دلیل آن نیز بر اساس نظر برخی از کارشناسان در کنار نکاتی که در بالا اشاره کردیم این است که کشورهای صنعتی می‌خواهند میلیارد‌ها دلاری که در دهه‌های اخیر صرف تحقیقات در زمینه پیش گوئی هوا کرده اند از این طریق باز گردانند.

موضوع این رابطه اول بار توسط مارگارت تاچر نخست وزیر انگلستان و هلموت شمیت صدراعظم پس از جنگ اعراب و اسرائیل در سال 1973 که کشورهای عرب صدور نفت را مدتی قطع کرده و بحران انرژی نفتی را به دنبال داشت عنوان کردند تا از این طریق بتوانند ایجاد نیروگاه‌های هسته‌ای را با آن توجیه کنند و این کار هم عملی شد.

اما تحقیقات علمی در این زمینه در این بین خلاف این موضوع را ثابت کرده اند. مهم ترین تحقیق از طریق حفاری و نمونه برداری از اعماق یخ‌های قطب شمال به انجام رسید تا از این طریق بتوان کیفیت هوا را در دوره‌های قبل ارزیابی کرد. طی این تحقیق کارشناسان توانستند کیفیت هوا و دما و میزان گاز کربنیک و رابطه آن‌ها را با هم تا 400 سال پیش مورد ارزیابی قرار دهند. نتیجه آن این بود که هرچند طی سالیانی کره زمین گرم تر شده، لیکن هیچ گاه رابطه‌ای بین دمای هوا و گرم شدن کره زمین وجود نداشته است.

طی برنامه تحقیقی دیگری که در سال‌های هشتاد میلادی پیرامون پیش بینی هوا انجام می‌شد کارشناسان متوجه شدند که تغییر گاه به گاه دمای کره زمین ناشی از لکه‌های سیاهی است که در خورشید ایجاد می‌شوند.
با وجود این تحقیقات و نتایج مسلم آن، سیاست ورزان همه آن‌ها را نا دیده می‌انگارند و وجود رابطه مستقیم گاز کربنیک و افزایش دمای کره زمین را تبدیل به دگمی کرده اند که هیچ مبنای علمی ندارد.





+ نوشته شده در شنبه دوازدهم آذر 1390ساعت 21:43 توسط ایوب سلامی |

گرم شدن کره زمین و بحران های بالقوه آب
با گرم شدن تدریجی آب و هوای کره زمین و تغییرات گسترده زیست محیطی نظیر افزایش گازهای دی اکسید کربن و گلخانه ای، آب شدن یخچال های طبیعی قطب جنوب و شمال، افزایش ارتفاع آب اقیانوس ها، کاهش بارش برف در بسیاری از نقاط، افزایش بی سابقه توفان ها و خشکسالی های گسترده، کره خاکی در شرایطی بحرانی قرار گرفته است که مخاطرات ناشی از آن، همه مردم دنیا را دربر خواهد گرفت.
























با گرم شدن تدریجی آب و هوای کره زمین و تغییرات گسترده زیست محیطی نظیر افزایش گازهای دی اکسید کربن و گلخانه ای، آب شدن یخچال های طبیعی قطب جنوب و شمال، افزایش ارتفاع آب اقیانوس ها، کاهش بارش برف در بسیاری از نقاط، افزایش بی سابقه توفان ها و خشکسالی های گسترده، کره خاکی در شرایطی بحرانی قرار گرفته است که مخاطرات ناشی از آن، همه مردم دنیا را دربر خواهد گرفت. نویسنده با ذکر دلایل متنوع علمی، معتقد است که به دلیل پایین رفتن سطح آب های زیرزمینی، افزایش آلودگی آب ها به دلیل استفاده روزافزون از کودهای شیمیایی، آفت کش ها و حشره کش ها و فاضلاب های شهری، بحران آب به مهم ترین بحران قرن بیست و یکم بدل خواهد شد؛ بحرانی که هم اکنون نیز به ورشکستگی و حتی خودکشی کشاورزان فقیر در تعدادی از کشورهای در حال توسعه انجامیده است.
تأثیرات ناشی از فعالیت های انسانی که به گرم شدن کره زمین و تغییرات آب و هوا منجر گردیده، در حوزه بررسی ها و مطالعات علمی، به مشاجرات و جر و بحث های فراوانی انجامیده است. بخشی از این مشاجرات، به دلیل تلاش های گروه های قدرتمندی است که بیم دارند، منافعشان را از دست بدهند. همچنین بخشی از این جر و بحث ها هم به دلیل فقدان اطلاعات و داده های دقیق علمی است که پیش بینی های کارشناسان را دچار تردید و یا نیازمند تامل بیشتر می نماید. اما مطالعات انجام شده در مورد پدیده گرم شدن کره زمین و تغییرات گسترده آب و هوا در نقاط مختلف، بر وجود یک واقعه اتفاق نظر دارد: زمین در حال گرم شدن است (تنها در قرن بیستم، دمای جو زمین، یک درجه افزایش یافته است) و مقدار Co۲ (دی اکسید کربن) موجود در اتمسفر، نسبت به آغاز انقلاب صنعتی، با ۳۰% افزایش روبه رو گردیده که باید خاطرنشان نمود، بیشترین افزایش درجه حرارت و حجم دی اکسید کربن، در دهه پایانی قرن بیستم بوده است. این واقعیت برخلاف سایر داده ها و گزارش های ارائه شده، هرگز قابل مجادله نیست.
البته در سال های اخیر، تعدادی از دولت ها و با دلایلی قابل پیش بینی، با تکذیب واقعیت های علمی گزارش شده، تلاش می نمایند که حقیقت را وارونه جلوه دهند (عربستان سعودی و کویت، دو کشور مهم در این زمینه هستند).
در کنار این دو واقعیت اثبات شده مهم (گرم شدن کره زمین و افزایش فوق العاده حجم دی اکسید کربن)، هنوز هم مباحث مهمی در مراکز پژوهشی و علمی جریان دارد. به عنوان مثال، آب شدن تدریجی یخچال های قطبی، یکی از این واقعیت هاست. در یکی از مقالات اخیر نیویورک تایمز، دلایل شاهدان عینی ساکن منطقه قطبی آلاسکا که از نزدیک روند آب شدن یخچال های غول پیکر را دیده اند، منتشر شده است. به علاوه، این شاهدان گفته اند که در سال های اخیر، زمستانی گرم تر داشته و در موردی عجیب، گروهی از پرندگان، برای اولین بار در تابستان گذشته، در این منطقه تخم گذاری کرده اند. این پرندگان با نام «روبین» برای اولین بار در آلاسکا دیده شده اند. همچنین سطح دریاهای آزاد سراسر دنیا، ۶ اینچ افزایش یافته و انتظار می رود که این روند در آینده نیز تداوم یابد. به هرحال، همه کارشناسان و متخصصان، گرم شدن دمای آب اقیانوس های قطبی را پذیرفته و بر آن اتفاق نظر دارند.
● افزایش دما در قطب
تأثیرات ناشی از تغییر آب و هوای کره زمین، در آینده ای نزدیک به یکی از مهم ترین مباحث روز کشورهای دنیا تبدیل خواهد شد. امروزه به دلیل ضعف های متعدد نرم افزارهای رایانه ای شبیه ساز وضعیت آب و هوای کره زمین، نمی توان وقایع آتی را با دقت پیش بینی نمود، اما تعدادی از پژوهش های اخیر نشان می دهد که منطقه «صحرا» در آفریقا، حتی در مقایسه با وضعیت کنونی، شرایط بیابانی تری خواهد داشت.
در مقاله «گرم شدن کره زمین»، نویسنده می گوید: «ما باید بپذیریم که تجربه کنونی ما بر روی کره خاکی، قابل بازگشت نیست و حتی نتایج و آثار آن را نمی توانیم به درستی پیش بینی نماییم، زیرا طول عمر بالای گاز دی اکسید کربن و سایر گازهای گلخانه ای، در کنار انتقال ضعیف گرما در آب های اقیانوسی، شرایطی غیرقابل پیش بینی را به وجود آورده است.»
این نویسنده در ادامه می افزاید: «عده ای از افراد، استراتژی خود را در راستای اطلاعات گمراه کننده در مورد گرم شدن کره زمین قرار داده اند. همچنین باید دانست که شرکت های نفتی در اغلب موارد، با انتشار نظرات گزینشی و تغییر یافته، خبرنامه های خود را ارائه می نمایند؛ کاری که شرکت های زغال سنگ ایالات متحده، مدت هاست به آن مشغولند تا از ایجاد جو بدبینی و تبلیغات منفی جلوگیری نمایند. اما باید دانست که نیمی از یک درجه افزایش در اتمسفر کره زمین، فقط در ۳۰ سال اخیر اتفاق افتاده است و بقیه این افزایش در طول ۵ قرن روی داده است. همچنین در کنار آب شدن تدریجی یخچال های قطبی، بسیاری از یخچال های مناطق هیمالیا، آند و گینه نو نیز از بین رفته اند. سطح آب اقیانوس ها ۶ اینچ افزایش یافته و از قطر پوشش یخی مناطق قطبی کاسته شده است. بارش برف هم در مناطق مختلف نیمکره شمالی، با توجه به تصاویر ماهواره ای و در مقایسه با سال ۱۹۸۶ میلادی، با ۱۰% کاهش همراه گردیده است. در کنار این اتفاقات، وضعیت الگوهای رطوبت نیز با ۱۰% تغییر روبه رو شده که به صورت مستقیم در ایجاد توفان های بیشتر در مناطق مختلف کره زمین، مؤثر می باشد. و در نهایت پیش بینی می گردد که حجم دی اکسید کربن (Co۲) جو کره زمین، تا سال های ۲۱۰۰ میلادی، تا ۱۰۰% افزایش یابد.
به هر ترتیب، همه این واقعیت ها خدشه ناپذیرند؛ هرچند نتایج دقیق این اتفاقات را بر زندگی آینده ما نمی توان با دقت بالا پیش بینی نمود، اما همین نتایج ذکر شده کنونی هم باید به عنوان زنگ خطری هم برای دولت ها و هم ملت ها به حساب آید. باید دانست که معمولاً دانشمندان و متخصصان در ارایه نتایج مطالعات خود، عوامل زیادی را مدنظر قرار می دهند تا به اطمینان کافی برسند و جایی برای تردید باقی نماند. به همین دلیل، هنوز بسیاری در مورد عواقب این پدیده، آگاه نیستند؛ اما شاید پس از وقوع نتایج وخیم این تغییرات، کمی دیر شده باشد و نتوان از بروز یک فاجعه عظیم زیست محیطی جلوگیری کرد. نکته دیگر هم اینکه، بسیاری از کشورهای فقیر که عملاً هیچ نقشی در پیدایش این وضعیت نداشته اند نیز باید آثار این پدیده جهانی را تحمل نمایند.
من یک دانشمند نیستم، لذا می توانم کمی آزادانه تر نظرات خود را ابراز نمایم. به عنوان مثال، این یک واقعیت مهم است که با یک درجه افزایش در دمای اقیانوس آرام، ما شاهد خشکسالی در مناطق غربی ایالات متحده هستیم. البته به خاطر داشته باشید که آب در مقایسه با خاک و اتمسفر، گرما را با سرعت کمتری در داخل خود انتقال می دهد. اما در شرایط کنونی نیز ما با آثار ناشی از گرم شدن زمین روبه رو هستیم. بسیاری از یخ های قطبی آب شده اند و آب اقیانوس ها یک فوت (۳۰ سانتی متر) در سواحل کشورهای مختلف، پیشروی نموده است. لذا نمی توان خشکسالی و قحطی مناطق غرب آمریکا را تنها به دلیل آب و هوای بد کره زمین دانست، بلکه باید این خشکسالی را به عنوان یکی از آثار تغییرات جهانی آب و هوا به شمار آورد.
همچنین ممکن است این تغییرات به سراسر قاره آمریکا نیز گسترش یابد. هم اکنون نیز یک گزارش علمی حاکی است که سطح دریاچه لیکز (Lakes) تا ۶۰ سانتی متر پایین آمده که ۳۰ سانتی متر آن فقط در سال گذشته اتفاق افتاده است. در اتفاقی مشابه، بحران کمبود آب در جنوب انگلستان نیز علائم خود را نشان داده و هم اکنون فقط ۳۰% منابع آب این منطقه، قابل استحصال است. چندی پیش نیز یکی از مقامات عالی رتبه این کشور اعلام نمود که از این پس، استحمام های کوتاه تری می گیرد!
□□□
سال گذشته، رودخانه ای که از شهر ما می گذرد، به یک لجن زار تبدیل گردید. این رودخانه از کوه های آند سرچشمه می گرفت و شرایطی مشابه برای منطقه می سی سی پی نیز به وجود آورده بود. گزارش های وضعیت این منطقه، حاکی از شرایطی بحرانی تر در بخش آب و در آینده ای نزدیک می باشد که از تغییرات سریع و ناگهانی آب و هوا ناشی شده است. نکته منفی تر اینکه، آمریکایی ها طی سال های طولانی، آب زیرزمینی خود را به اتمام رسانده اند که بخش اعظم آن صرف کشاورزی شده و بقیه صرف مصارف صنعتی و یا آب رسانی به شهرهای بیابانی این کشور گردیده است.
البته این آب های زیرزمینی مدتهاست که به دلیل فاضلاب های مناطق شهری و حشره کش ها و کودها و آفت کش های شیمیایی، دچار آلودگی گردیده اند. همچنین نرخ رشد استفاده از این آب های زیرزمینی، بسیار بیشتر از نرخ بازگشت این آب ها بوده است.
□□□
سال گذشته و به دلیل وخیم شدن خشکسالی در منطقه «اینترپرایز» آمریکا، کشاورزان و دامداران این منطقه وادار شدند که چاه های عمیق تری حفر نمایند. زیرا از چاه های قدیمی، فقط هوا استخراج می گردید!
بی شک این موارد، اتفاقات کوچکی نیست. مجوزهای استحصال آب های زیرزمینی که در گذشته صادر می شدند، بر مبنای تخمین های نادرست بوده اند و در مجموع، حجم این مجوزها بیش از کل آب های زیرزمینی می باشد.
خطر کاهش سطح آب های زیرزمینی و خشکسالی در منطقه «یوتا» نیز نگرانی های زیادی را به وجود آورده است. نفوذ هوای خشک هم به گسترش این مشکل کمک نموده ولی نباید از استحصال بیش از حد آب های زیرزمینی به ویژه در نیم قرن اخیر به سادگی گذشت. تأثیرات این خشکسالی و پدیده «النینو»، تقریباً کل سرزمین ایالات متحده را متأثر نموده است.
□□□
یکی از دلایلی که در مورد گسترش تغییرات آب و هوا در سراسر دنیا ارائه می شود، وقوع تغییرات چشم گیر در مرزهای جنوبی صحرای بزرگ آفریقاست، هرچند براساس پیش بینی های رایانه ای، ما باید تغییرات بیشتری را در این منطقه شاهد می بودیم. تغییر در دمای آب های اقیانوس آتلانتیک نیز به این مشکل دامن زده است.
● بدهی، خشکسالی و مرگ
یکی از کارشناسان بخش کشاورزی هند می گوید: «کشاورزان و مزرعه داران ایالت های جنوبی هند به ویژه ایالت «کارناکاتا» تلاش می کنند تا از خودکشی کشاورزان بدهکار که نمی توانند به دلیل وضعیت بد آب و هوایی، بدهی های خود را پرداخت نمایند، جلوگیری کنند.»
این خشکسالی و قحطی، در چند سال اخیر همواره در مناطق جنوبی هند وجود داشته است و به دلیل چند سال متمادی عدم برداشت محصول مناسب، بدهی های کشاورزان فقیر، انباشته و انباشته تر گردیده است. در نتیجه تاکنون تعدادی از کشاورزان دست به خودکشی زده اند.
البته در همین سال ها، کشاورزان ایالت های شمالی با سیل های ویرانگر روبه رو بوده اند ولی وقوع سیل در بعضی از مناطق بیابانی شمال هند، باید مورد توجه بیشتر قرار گیرد.
● آب و هوای عجیب و غریب
اینک ما می دانیم که گرم شدن تدریجی کره زمین، یک واقعیت غیرقابل خدشه است و هرگونه دلیل یا اظهارنظر مخالف آن، غیرعلمی خواهد بود. اما نتایج آتی این تغییرات هنوز به صورت کامل و دقیق مشخص نیست. به هرحال، امروزه کره زمین یکی از بدترین شرایط آب و هوایی خود را در طول قرن های اخیر می گذراند. من معتقدم که از سال ها قبل، کارشناسان باید به عواقب شوم اقدامات غیرمسئولانه در تخریب طبیعت و تولید دی اکسید کربن و سایر گازهای گلخانه ای پی می بردند. و نباید فراموش کرد که نتایج این اقدامات، به صورت های گوناگون نظیر سیل، خشکسالی، قحطی، طوفان و یا گرم تر شدن هوا و در مناطق مختلف روی می دهد. پس باید قبل از اینکه کوه ها از برف تهی شوند و جنگل ها خشک گردند و انسان ها در خشکی هایی که اطراف آنها را سیل فرا گرفته، به دام بیفتند، عکس العمل نشان داد. این کار مثل بازی «پوکر» است که ممکن است در این قمار، حتی پیراهن خود را نیز از دست بدهید!
+ نوشته شده در شنبه دوازدهم آذر 1390ساعت 21:38 توسط ایوب سلامی |

 

خورشيد تنها ستاره منظومه شمسى مى باشد كه كرات وسيارات در اطراف آن مى چرخند و از انرژى آن استفاده مى كنند.زمين نيز يكى از كراتى است كه در أطراف خورشيد در حال حركت است .فاصله ميان زمين و خورشيد حدود 149.800.000كيلومتر مى باشد ، كه در اين فاصله،زمين حدود 9^10×95/1 وات انرژى ازخورشيد دريافت مى كند كه ما تنها كسرى از آن (0000002/0) را استفاده مى كنيم . نور خورشيد 27/8 دقيقه طول مى كشد كه به زمين برسد.از صد در صد نورى كه به زمين مى تابد تنها 30% آن بر اثر ذرات و مولكول هاى موجود در لايه هاى بالايى منعكس مى شوند بقيّه آن ها از لايه ها زمين عبور مى كنند و به زمين مى رسند.در واقع مى توان به جرأت گفت كه حدود99%انرژى كه به زمين مى رسد از خورشيد وبقيه آن از ماه و كرات ديگر مى باشد. نور سفيد خورشيد از ميلياردها ميليارد رنگ تشكيل شده است كه هر كدام از اين رنگ ها داراى طول موج و انرژى مخصوص به خود مى باشند، وما هنگامى كه اين نور را تفكيك مى كنيم به هفت رنگ تجزيه مى شوند كه هر كدام از اين رنگ ها از ميلياردها رنگ تشكيل شده اند... پرتوهاى فوق بنفش داراى طول موج كوتاه و انرژى زياد مى باشند پرتوهاى فوق بنفش با انرژى زيادى كه دارند براى تمام موجودات زنده خطرناك مى باشند وموجب سرطان پوست يا آفتاب سوختگى مى شوند .خوشبختانه زمين در برابر اين پرتوى خطرناك، محافظى بنام لايه اوزون دارد كه از ورود پرتوهاى خطرناك به سطح زمين جلوگيرى مى كند. قبل از آنكه به بحث درباره برخورد پرتوهاى فوق بنفش و مولكول ها اوزون بپردازيم ابتدا به اطلاعاتى درمورد اوزون مى پردازيم.

* اوزون چيست؟ *

دانشمندان لايه ها زمين را به چهار قسمت تقسيم مى كنند :

1)تروپوسفر (كه نسبت به سطح دريا 12تا15 كيلومترارتفاع دارد)

2)استراتوسفر

3)مزوسفر

4)تروموسفر(خارجى ترين لايه زمين)

مولكول اوزون (o3)از يك مولكول اكسيژن و يك اتم اكسيژن كه ناپايدار و واكنش پذير مى باشد، تشكيل شده است . پيوند ميان مولكول اكسيژن و اتم اكسيژن در مولكول اوزون بسيار ضعيف مى باشد و ممكن است با كوچكترين برخورد از هم جدا ويا با دريافت كوچكترين انرژى به حالت اوليه خود برگردند . لايه اوزون در لايه استراتوسفر زمين قرار دارد .در شب ها به دليل عدم دسترسى به انرژى تابشى خورشيد، ضخامت لايه اوزون كمتر از ضخامت آن در روز ها مى باشد. هنگامى كه پرتوهاى فوق بنفش به مولكول ها اوزون برخورد مى كنند، پرتو هاى فوق ـ بنفش مقدار زيادى از انرژى خود را از دست مى دهند وبه پرتو هاى فرو سرخ تبديل مى شوند ، و همچنين بر اثر اين برخورد ، مولكول اوزون به مولكول اكسيژن واتم اكسيژن تبديل مى شود و با تابش مجدد نور خورشيد ، مولكول اوزون دوباره پديدار مى شود. مولكول هاى اوزون هرچند كه براى ما مفيد هستند اما وجود آن ها در لايه تروپوسفر (لايه اى كه ما در آن زندگى مى كنيم) بسيار خطرناك مى باشند. نيتروژن هاى پراكسيد خارج شده از اگزوز موتورهاى ديزلى بر اثر تابش نور خورشيد (عمل فتو شيميايى) با مولكول هاى اكسيژن واكنش مى دهند و مولكول هاى اوزون را پديدار مى كنند . چون در مولكول هاى اوزون اتم هاى اكسيژن فعال (راديكالى) وجود دارد ، تنفس آن ،موجب اختلال در دستگاه تنفسى مى شود .

*حفره اوزون*

تا سال 1980ميلادى از سوراخى لايه اوزون خبرى نبود ؛ اما در سال 1985م ، دانشمندان از نازك شدن لايه اوزون در قطب جنوب خبر دادند. در آن زمان با تحقيقات انجام شده علت نابودى مولكول هاى اوزون را ،گاز هاى cfc (كلر و فلوئور و كربن) مى دانستند. گاز هاى cfc بعنوان گاز هاى خنك كننده در يخچال ها ،كولرها و همچنين در مواد پلاستيكى مورد استفاده قرار مى گيرند . در cfc ها اتم هاى كلر ناپايدار و واكنش پذير مى باشند و هنگامى كه گاز هاى cfc به لايه هاى بالا مى روند ، در لايه هاى بالا بر اثر برخورد با نور خورشيد ،گاز هاى كلر آزاد مى شوند. اتم هاى كلر در لايه استراتوسفر با مولكول هاى اوزون واكنش مى دهند. هر اتم كلر به تنهايى مى تواند 100.000 مولكول اوزون را از بين ببرد . به همين دليل در گستره جهانى ،در سازمان ملل متحد ،در معاهده اى بنام معاهده مونترال كشورها متعهد شدند كه از توليد و فروش گاز هاى cfc خوددارى كنند ،و همچنين به كشور هاى فقير اين امكان را بدهند كه بجاى استفاده از گاز هاى cfc ، از گاز هاى خنك كننده ديگرى استفاده كنند. ما مى دانيم كه بيشترين كشور هاى صنعتى در نيم كره شمالى قرار دارند ، پس چرا در قطب جنوب لايه اوزون سوراخ شده است ؟! براي پاسخ به اين سوال ، پژوهش هاي زيادي انجام شده است كه بعضي از اين پژوهش ها تاكنون در دست تحقيق است . اخيراً دانشمندان علت ايجاد حفره در لايه اوزون را گرداب هاي سنگين ، كه در قطب جنوب جريان دارند ، مي دانند در زمستان در طول شبهاي قطبي، نور خورشيد درتمام سطح قطب جنوب در دسترس نيست ، به همين دليل در اين قطب در لايه استراتوسفر طوفان هاى سنگيني گسترش مى يابند كه به آن ها ''گرداب قطبي''(polar vortex) مى گويند . گرداب قطبي مي تواند ذرات سازنده هوا را تجزيه كند .اين گرداب ها باعث ايجاد ابرهاى سردي مي شوند كه بر فراز قطب جنوب جريان مي يابند. كه به اين ابرها ''ابر استراتوسفر قطبي'' (polar stratosphere cloud) مي گويند.اختصار آن psc است. Pscها بسيار سرد هستند و دماي آن ها حدود 80- سيلسيوس است.* Psc از نيتريك اسيد تري هيدرات (nitric acid trihydrate) تشكيل شده است و با ابرهايي كه ما آن ها را در آسمان مي بينيم كاملاً متفاوتند. پس اين ابرهاي اسيدي مي توانند لايه اوزون را تخريب كنند. ''بنايراين با استناد به تحقيقات انجام يافته ،موارد زير را مي توان از عوامل موثر در تخريب لايه اوزون دانست:

1)محور زمين به گونه اى مى باشد كه نور خورشيد به قطب شمال بيشتر از قطب جنوب مى تابد به همين دليل ضخامت لايه اوزون در قطب شمال بيشتراز ضخامت آن در قطب جنوب مى باشد (زيرا ما گفتيم كه پيوند ميان مولكول اكسيژن و اتم اكسيژن در مولكول اوزون بسيار ضعيف مى باشد و ممكن است با كوچكترين برخورد از هم جدا ويا با دريافت كوچكترين انرژى(مانند انرژى تابشى خورشيد ) به حالت اوليه خود برگردند)

2)از مورد دوم نتيجه مى گيريم كه هواى قطب جنوب سردتر از هواى قطب شمال مى باشد ، بنابراين هواى گرم هنگامى كه بر اثر جريان هايى به قطب جنوب مى روند ، چون سبك مى باشند ،به سمت بالا مى روند و موجب نابودى لايه هاى اوزون برفراز قطب جنوب مىشوند.

3)در زمستان نور خورشيد كاملاً در تمام سطح قطب جنوب در دسترس نمي باشد، واين امر باعث كاهش دما و تشكيل ابرهاي psc مي شود

4) ابرهاي psc اسيدي هستند و به همين دليل آن ها به لايه اوزون آسيب مي رسانند.''


+ نوشته شده در پنجشنبه بیست و چهارم آبان 1386ساعت 12:35 توسط ایوب سلامی |

 

 

 

 آيا تا بحال كنار ساحل رفته ايد و زير سايه بان  نشسته ايد ؟  اگر سايبان سواراخ باشد  آيا دچار آفتاب سوختگي نخواهيد شد ؟  

 

آيا مي دانيد كه كره زمين هم يك سايبان بزرگ دارد ؟

 

بله زمين هم يك سايبان بنام ازن دارد كه مانع عبور پرتو هاي مضرر خوشيد يعني همان اشعه ماوراي بنفش مي شود

اگر اين پرتوها به زمين برسد باعث سرطان پوست و بيماريهاي چشمي مثل آب مرواريد مي شود . تازه به گياهان هم آسيب مي رسد و اگر مقدار پرتوها زياد باشد ، موجودات دريايي ميكروسكوپي كه غذاي ماهيها هستند هم از بين مي رود .

پس مي بينيد كه اين اشعه ها خيلي خطرناك هستند .

 

 بايد بدانيم كه ازن يك گاز نامرئي است كه جنس آن از اكسيژن است و اين لايه سرتاسر كره زمين در طبقات بالاي اتمسفر قرار دارد و فاصله آن از سطح زمين 15 تا 40 كيلومتر است . ضخامت اين لايه فقط 3 ميليمتر است . البته ضخامت آن يكنواخت نيست و در استوا كه خورشيد مستقيم مي تابد  ضخيمتر و در قطبها نازكتر است .

 

  برخي از مواد شيمايي باعث سوراخ شدن لايه ازون مي شود و آن را از بين مي برد مثل هيدرو فلوئور كربن كه در برخي از يخچالها بخصوص مدل قديمي وجود دارد و يا  و متيل برميد كه در آفت كشهاي كشاورزي استفاده مي شود

پس موقع خريدن واكس ها ، رنگ ها ، چسب ها و مواد ترميم كننده رنگ مواظب باشيد  و مدلهايي كه باعث آسيب لايه ازن مي شود نخريد . آن ماده متيل كلروفورم است

+ نوشته شده در سه شنبه بیست و دوم آبان 1386ساعت 13:32 توسط ایوب سلامی |

 

بر اساس تحقیقات دانشمندان لایه اوزون بر فراز قطب جنوب ، در میانه دهه 60 تا حد زیادی رقیق شده است. دانشمندان میزان مواد "محافظ در برابر نور" را که گیاهان را از آسیب نور مصون میدارند ، اندازه گیری کردهاند. مطالعه این مواد راه تازهای را برای بازسازی چگونگی نوسان اوزون موجود در استراتوسفر پدید آورده است. این کار ممکن است مشخص کند که آیا رقیق شدن لایه اوزون فرآیندی دوره ای است و آیا کلرو فلئورو کربنها ، تنها عاملی هستند که سبب ایجاد حفره در لایه اوزون می شوند یا نه.

لایه اوزون چیست ؟

لایه اوزون لایه محافظ حساسی از گاز طبیعی O3 است که در استراتوسفر (حدود 25 الی 40 کیلومتری سطح زمین) یافت می‌شود. این گاز نجات بخش با جذب و کاهش اثرات مخرب امواج پر انرژی ماورای بنفش خورشید همانند صافی کره زمین را از اثرات تخریبی امواج آسیب‌زا مصون و محفوظ نگه می‌دارد.

اوزون (Ozone) گازی است به فرمول O3 که مولکولهای آن از پیوند یافتن سه اتم اکسیژن با یکدیگر تشکیل شده‌است .

ساختار لایه اوزون :

کنت مارکهام ، شیمیدانی در سازمان تحقیقات علمی و صنعتی نیوزلند نمونه‌هایی از نوع خزه را مورد تجزیه و تحلیل قرار داد ، که نام علمی‌اش بریوم آرژانتئوم است. این نمونه‌ها از منطقه دریای راس جمع آوری و طی سالهای 1957 تا 1989 نگه داری شده‌اند. مارکهام در جستجوی ترکیباتی به نام فلاوونوئید بود که رنگدانه‌های گیاهی هستند. پژوهشهای اخیر نشان داده‌اند که فلاوونوئید دارای یک خاصیت مهم یعنی "محافظت در برابر نور" است . این ترکیب هنگامی در گیاهان پدید می‌آید که بویژه در معرض تابش پر انرژی نور فرا بنفش قرار میگیرند ، یعنی در معرض گستره‌ای از طول موجهایی که غالباً بر اثر رقیق شدن لایه اوزون «استراتوسفر) تاثیرشان شدیدتر می‌شود.

فلاوونوئیدها در برابر اندک افزایشی در تابش نور فرابنفش بسیار حساس‌اند. بنابرین ، غلظت آنها با میزان نور فرابنفش به صورت خطی تغییر می‌یابد ، بدین معنی که دو برابر شدن غلظت نور فرابنفش باعث دو برابر شدن غلظت فلاوونوئید می‌شود. کنت مارکهام مقدار فلاوونوئید را در نمونه‌های خزهای که در اختیار داشت، اندازه‌ گیری کرد. نتیجه‌های به دست آمده وجود حفره اوزون را که در دهه 80 اعلام شده بود ، تایید کردند. آنگاه مارکهام ، مقدار اوزون رسیده به زمین بین سالهای 1964 و 1986 را در قطب جنوب اندازه‌ گیری کرد. او این اندازه‌ گیری را با مقدار فلاوونوئید نمودار خود در همان مدت مقایسه کرد و بدین نتیجه رسید که این مقدارها تقریباً تصویر آیینه‌ای یکدیگرند.

فلاوونوئیدها ، ترکیباتی هستند که گیاهان را از آسیب نور خورشید محفوظ می‌دارند. غلظت آنها در خزه ، هنگامی که اوزون رقیق باشد ، زیاد و هنگامی که اوزون به مقدار کافی باشد کم است. بنابر نظریه مارکهام ، حتی مقدار زیاد و غیر منتظره تابش نور فرابنفش در میانه دهه 60 ، که داده‌های مربوط به فلاوونوئیدها نشان می‌دادند ، به صورت کاهش میزان اوزون و در همان موقع مشاهده می‌شود.

ضرورت حفاظت از لایه اوزون :

اگر لایه اوزون از بین برود ، زندگی از کره زمین رخت بر خواهد بست. با از بین رفتن لایه حیاتی اوزون ، نسل بشری ، پوشش گیاهی و حیات جانوری در مدت کوتاهی به صورت اسفباری منقرض خواهد گردید. در حال حاضر که این لایه آسیب دیده است ، تشعشعات ماورای بنفش که به زمین می‌رسد شدت یافته و این مسئله باعث ایجاد سرطانهای پوست ، تضعیف مکانیزم دفاعی و ایمنی بدن انسان و همچنین ایجاد آب مروارید گردیده است. علاوه بر آن به علت آسیب دیدن لایه اوزون کل نظام زیست محیطی «اکوسیستم) در سراسر پهنه گیتی دچار ناهماهنگی و عدم توازن جدی و فزاینده شده است.

عوامل مخرب لایه اوزون :

عوامل کلیدی موثر در رقیق شدن اوزون عبارتند از : آزمایش بمبهای اتمی در جو زمین ، و شار اندک ذراتی از خورشید (که با میانه دوره 11 ساله لکه‌های خورشیدی متناظر است) ، نوسان شبه دو ساله فورانهای آتشفشان ، مصرف متوالی کلرو فلوئورو کربن (این گازها در حکم حلال در انواع افشانه‌ها به کار می‌روند تحت نام کلی CFC (سی اف سی) معروفند که نمونه آنها گاز فریون (Freon) یخچالهاست.) در انواع افشانه‌های آرایشی و بسیاری از صنایع شیمیایی.

پیامدهای ناشی از تخریب لایه اوزون :

تخریب و سوراخ شدن لایه اوزون باعث عبور غیر قابل کنترل تابش فرابنفش خورشیدی می‌شود که سبب افزایش دمای زمین و ذوب یخهای قطبی و افزایش آب دریاها شده که در نهایت به زیر آب رفتن خشکیها می‌انجامد و نیز موجب سوختگی پوست ، ابتلا به سرطان پوست و بیماریهای چشمی ، همچنین وارد آمدن خسارت عمده به جانوران و گیاهان می‌شود. و بالاخره باعث انقراض زندگی تمام موجودات می‌شود.

چگونگی جلوگیری از بحران لایه اوزون :

تحلیل میزان فلاوونوئیدها ممکن است اطلاعاتی راجع به مقدار اوزون در مناطق مختلف قطب جنوب و جاهای دیگر به دست بدهد . بنا بر نظر مارکهام "وجود این گیاهان نوعی امیدواری را برای نگاه کردن به پیش از سال 1956 در پی یافتن نشانه‌های رقیق شدن در اوزون ، و نیز برای پاسخ دادن به این پرسش پدید می‌آورد که آیا رقیق شدن لایه اوزون در میانه دهه 60 در سایر منطقه‌های قطب جنوب واقع شده است یا نه ." اگر چنین باشد ، ما باید در این باره که چرا چنین واقعهای روی داده است، تجدید نظر کنیم. شاید هم نظریه کلرو فلئورو کربن بیش از حد مبتنی بر ساده اندیشی باشد .

فرايند هاي شيميايي منجر شونده به كاهش اوزون قطبي

 

در حال حاضر پذيرفته شده است كه تركيبات كلرين و برمين در اتمسفر باعث كاهش اوزون بر روي قطب شمال وجنوب ميشوند. با اين حال اهميت نسبي كلرين و برمين بر اي تخريب يا نابودي اوزون در نواحي متفاوت شرح داده نشده است . تقريبا" همه كلرين و نيمي از برمين در استراتوسفركه در آنجا بيشترين كاهش را شاهد هستيم، از فعاليت هاي انسان حاصل شده است .

شكل بالا يك شماتيك را نشان مي دهد كه سيكل عمر CFC ها را شرح مي دهد اينكه چگونه أنها در مزوسفر تحتاني / استراتوسفر فوقاني منتقل مي شوند,چگونه نور خورشيد تركيبات را تجزيه مي كند وسپس چگونه محصولات تجزيه أنها در ورتكس قطبي كاهش مي يابد.

كاريرهاي(مخازن)غير ألي اصلي كلرين عبارتند از اسيد هيدروكلريك ونيترات كلرين(cloNo2) .اين موارد از محصولات تجزيه CFCها شكل مي گيرند .پنتوكسيددي نيتروژن (N2O5 )مخزني از اكسيدهاي نيتروژن است ونقش مهمي را در شيمي ايفا مي كند .اسيد نيتريك از اين لحاظ كه سطوح بالايي از كلرين فعال را حفظ مي كند مهم است .

توليد راديكالهاي كلرين

يكي از مهمترين نكات براي تشخيص شيمي حفره اوزون , أن است كه واكنشهاي اصلي غير عادي هستند أنها نمي توانند در جو رخ دهندمگر أنكه شرايط ويژه اي وجود داشته باشد (يكي از دوعامل اصلي در دستور العمل كاهش اوزون )

-ويژگي اصلي اين شيمي غير عادي أن است كه گونه هاي مخزن كلرين HCL وCLONO2 (واجزائ مقابل برومين شان)به اشكال فعالتري از كلرين روي سطح ابرهاي استرتوسفري قطبي تبديل مي شوند .

مهمترين واكنشها در نابودي اوزون عبارتند از :

HCl + ClONO2 -> HNO3 + Cl2 (1)

ClONO2 + H2O -> HNO3 + HOCl (2)

HCl + HOCl -> H2O + Cl2(3)

N2O5 + HCl -> HNO3 + ClONO (4)

N2O5 + H2O -> 2 HNO3 (5)

مهمترين نكته براي توجه كردن أن است كه اين واكنشها تنها مي توانندروي سطح ابرهاي استراتوسفري قطبي رخ دهند و أنها بسيار سريع مي باشند. به همين علت حفره اوزون بسيار عجيب است . در شيمي اتمسفري واكنشهاي ناهمگن (أنهايي كه روي سطوح رخ مي دهند) قبل از أنكه حفره اوزون كشف شود ناديده گرفته مي شدند.بنابراين عامل ديگر اين است كه واكنشهاي ناهمگن به گونه هاي مخزن كلرين وبرومين اجازه مي دهد تا سريعا به اشكال فعالتري تبديل شوند.

اسيد نيتريك (HNO3) تشكيل شده دراين واكنش ها در ذرات PSC باقي مي ماند بطوريكه غلظتهاي فاز گاز اكسيد دي نيتروژن كاهش مي يابند . اين كاهش دي نوكسيفيكاسيون بسيار مهم است چون أن ميزان حذف CLO را كند مي كند كه در غير اين صورت با اين واكنش رخ مي دهد:

ClO + NO2 + M -> ClONO2 + M (6

( در اينجا Mهر گونه مولكول موجود در هوا است )

000و بنابراين به نگهداري سطوح بالاي كلرين فعال كمك مي كند در اينجا اطلا عات بيشتري راجع به ابرهاي استراتوسفري قطبي وجود دارد .

بازگشت نور خورشيد

نهايتا" توجه داشته باشيم كه ما هنوز تنها كلرين مولكولي (CL2) را تشكيل داده ايم

از واكنش 1 تا 5 .براي تخريب اوزون كلر اتمي مورد نياز است .كلر مولكولي به راحتي به كمك نور خورشيد شكسته مي شود .كه البته اين براي ايجاد حفره مهم است.

Cl2 + hv -> Cl + Cl

در طول زمستان قطب دما هاي سردي كه در ورتكس تشكيل مي شوند منجر به تشكيل ابرهاي استراتوسفري قطبي مي شوند واكنشهاي ناهمگن اشكال مخزن گونه هاي تخريب كننده اوزون (كلرين وبرمين) را به اشكال مولكولي شا ن تبديل مي كنند .وقتي نور خورشيد به ناحيه قطبي بر مي گردد در بهار CL2 سريعا به اتمهاي كلر تجزيه مي شود كه منجر به كاهش ناگهاني اوزون مي شود ( در نيمكره جنوبي )

اين سلسله مراتب رويدادها با اندازه گيريهايي از قبل در طول وپس از حفره اوزون تاييد شده است.

تخريب كاتاليزگري اوزون

اندازه گيريهاي بعمل آمده از گونه هاي شيميايي بالاي قطب سطوح بالايي از اشكال فعال كلرين را نشان مي دهند كه ما در بالا شرح داده ايم با اين حال ما هنوز تعداد اتمهاي بيشتري ناشي از اوزون داريم نسبت به كلرين فعال .بنابراين تخريب تقريبا همه اوزون چگونه امكان پذير است ؟پاسخ به اين سوال در آنچه كه به عنوان سيكلهاي كاتاليتي شناخته شده است مي باشد .يك سيكل كاتاليتي سيكلي است كه در آن يك مولكول بطور عمده اي تغيير مي كند ويا يك سيكل واكنش قادر است تا بدون تغيير كردن با خود سيكل ايجاد شود.

توليد كلرين فعال به نور خورشيد نياز دارد و نور خورشيد سيكلهاي كاتاليتي را حركت مي دهد با اين توجه به اينكه اين سيكلهاي اصلي در كلرين وبرومين در گيرند ومسئول تخريب اوزون هستند.

(I) ClO + ClO + M-> Cl2O2 + M

Cl2O2 + hv-> Cl + ClO2

ClO2 + M -> Cl + O2 + M

then: 2 x (Cl + O3) -> 2 x (ClO + O2)

-------------------------------------------------------------------------------

net: 2 O3 -> 3 O2

and

(II) ClO + BrO-> Br + Cl + O2

Cl + O3-> ClO + O2

Br + O3-> BrO + O2

--------------------------------------------------------------------------

net: 2 O3 -> 3 O2

ديمر (CL2O2) راديكال مونوكسيد كلرين كه در سيكل (I) در گير است از لحاظ گرمايي ناپايدار است وسيكل در دماهاي پايين موثرتراست . بنابراين مجددا دماهاي پايين در ورتكس قطبي در طول زمستان مم هستند . گمان مي رود كه مسئول بيشتر كمبود اوزون در قطب جنوب (70%)هستند . در قطب شمالي گرمتر نسبت بزرگي از كمبود ممكن است با سيكل (II)حركت كند.

شرايط لازم براي براي كاهش اوزون

بطور خلاصه ما به اجزا ويا شرايطهاي لازم براي تخريب اوزون توجه كرده ايم مواردي كه در قطب جنوب مشاهده مي كنيم همين موارد كم و بيش براي كمبود اوزون در استراتوسفر قطب شمال در طول زمستان بكار مي رمند گرچه دراين مورد كاهش تقريبا شديد نيست .

به طور خلاصه شرايط لازم براي كاهش اوزون عبارتند از:

*زمستان قطبي منجر به تشكيل ورتكس قطبي مي شودكه هواي داخل أن را ايزوله مي كند .

*دماهاي سرد , داخل ورتكس را نشان مي دهند كه براي تشكيل ابرهاي استراتوسفري قطبي(PSC) به حد كافي سرد است . همانطور كه هواي ورتكس ايزوله مي شود دماهاي سرد و PSC ما مقاوم مي شوند.

*به محض اينكه PSC ها تشكيل شود واكنش هاي نا همگن رخ مي دهند ومخازن كلرين وبرومين فعال به اشكال فعالتري از كلرين وبرومين تبديل مي شوند.

*هيچ كمبود اوزوني رخ نمي دهد تا اينكه نور خورشيد به هواي داخل ورتكس قطبي برگردد وتوليد كلرين فعال امكان پذير گرددوسيكلهاي تخريب اوزون كاتاليتي شروع گردد.كاهش اوزون تسريع مي شود .حفره اوزون بطور متداول يك ناحيه جغرافيايي را كمي بيشتر از قطب جنوب تحت پوشش قرار مي دهد وتقريبا 10 كيلومتر را در ارتفاع در استراتوسفر تحتاني امتداد مي دهد.

ازن چيست و چگونه از زمين محافظت مى كند؟
گاز ازن، مولكول سه اتمى اكسيژن و داراى فرمول شيميايى O3 است و در سال ۱۸۳۹ در هنگام تخليه الكتريكى توسط آقاى شونبين (CF Schonbein) كشف شد و تا سال ۱۸۵۰ كسى نمى دانست كه اين گاز يكى از گازهاى تشكيل دهنده جو است. ازن از گازهاى جزيى تشكيل دهنده جو بوده و به طور متوسط در حدود ۱۰۶*۶ (۶ppm) درصد حجمى هوا را تشكيل مى دهد، اين گاز به دليل وجود ۲ الكترون غيرمستقر در ساختمان شيميايى، داراى فعاليت شيميايى بالايى است و در بسيارى از واكنش هاى فتوشيميايى تروپوسفر (اولين لايه جو) شركت كرده و نقش بسيار مهمى در جذب تابش هاى فرابنفش خورشيد به عهده دارد. اگر تحت شرايط استاندارد، تمامى گازهاى موجود جو را ناديده بگيريم و فشارهاى معادل يك اتمسفر (۱۰۱۳ هكتوپاسكال) از سقف اتمسفر به گاز ازن وارد كنيم، نوارى به ضخامت ۳ ميليمتر در سطح زمين از گاز ازن متمركز خواهد شد كه وزن آن برابر ۳ هزار ميليون تن (۱۰۹*۳ MT) خواهد بود.گاز ازن با وجود مقادير اندك خود در جو يكى از مهمترين عوامل حيات كره زمين به شمار مى آيد حتى عده اى از دانشمندان معتقدند بعد از آب و اكسيژن، وجود گاز ازن در جو لازمه شروع حيات بر روى كره زمين بوده است. پراكنش ازن در جو به صورت ناهمگون بوده به طورى كه ۱۰درصد آن در تروپوسفر و ۹۰درصد ديگر در استراتوسفر واقع شده است. ازن تروپوسفرى (ازن سطحى) و ازن استراتوسفرى (لايه ازن) در جو دو نقش متفاوت را از خود بروز مى دهند به طورى كه ازن موجود در استراتوسفر با جذب تابش هاى خطرناك خورشيد (تابش ماوراى بنفش) از رسيدن اين تابش هاى مضر به سطح زمين جلوگيرى مى كند و نقش بسيار مهمى در نظام ساختار حرارتى سطوح فوقانى جو دارد.
•آيا نقش انسان در تخريب لايه ازن به اثبات رسيده است؟ چگونه؟
تا اوايل دهه ۱۹۷۰ كسى نمى دانست كه فعاليت هاى بشرى مى توانند باعث كاهش و تخريب لايه ازن شوند. آقاى جانستون از دانشگاه بركلى كاليفرنيا از جمله دانشمندانى بود كه در اين زمينه تحقيق مى كردند. آنها دريافتند كه پرواز هواپيماهاى سوپر سونيك كه در استراتوسفر تحتانى حركت مى كنند با آزادسازى و انتشار اكسيد نيتريك (NO) در استراتوسفر و واكنش فتوشيميايى كه بين اكسيد نيتريك و مولكول ازن صورت مى گيرد و دى اكسيد نيتروژن و مولكول اكسيژن محصول اين تجزيه هستند و بدين ترتيب مولكول ازن تخريب و متلاشى مى شود. از طرفى مواد شيميايى كه در يخچال ها و كولرهاى گازى به عنوان مبرد و سردكننده و در اسپرى هاى آرايشى و پاك كننده قطعات الكترونيكى به عنوان حلال و در صنايع ابر، اسفنج و يونوليت سازى به عنوان پف دهنده ايروسلى كاربرد وسيع دارند اين گازها به نام كلروفلئور كربن ها يا CFCها شناخته مى شوند تنها پس از سه سال يعنى در سال ۱۹۷۴ دو دانشمند به نام هاى رولاند و مولينا ثابت كردند كه بيشترين عامل تخريب لايه ازن مربوط به گازهاى كلروفلئور كربن هاست و اكسيدنيتريك حاصل از اگزوز هواپيماهاى سوپر سونيك نقش بسيار كمى در مقايسه با گازهاى كلروفلئوركربن ها در تخريب لايه ازن به عهده دارند.
• چه كشورهايى بيشترين نقش را در تخريب لايه ازن داشته اند؟
در سال ۱۹۸۶ توليد كلروفلئوركربن ها حدود ۱/۱ ميليون تن برآورد شده است و در ميان ۲۵ كشور توليدكننده، اروپاى غربى و آمريكاى شمالى، توليدكننده عمده اين مواد بوده اند. در آمريكاى شمالى بيشترين مصرف در كولر اتومبيل ها بوده اما در ژاپن بيشتر در صنعت الكترونيك به كار مى رود. در سطح جهانى ۲۷ درصد كل مواد كلروفلئوركربن ها در آئروسل ها، ۲۵ درصد در يخچال سازى ها، ۲۵ درصد در اسنفج سازى، ۱۶ درصد در حلال هاى شيميايى و ۷ درصد در صنايع ديگر به كار مى روند، تا اواسط دهه ۹۰ سهم كشورهاى مختلف در مصرف كلروفلئوركربن ها حدود ۳۵ درصد در آمريكاى شمالى، ۳۲ درصد در اروپاى غربى، ۱۸ درصد در آسيا و اقيانوسيه، ۱۱ درصد در اروپاى شرقى و ۳ درصد در آمريكاى لاتين بوده است.
• چرا كاهش ضخامت لايه ازن براى سلامت انسان زيان آور است؟
كاهش غلظت لايه ازن، افزايش تابش هاى فرابنفش خورشيد را به همراه دارد و با افزايش اين تابش ها، مشكلات زيست محيطى و انسانى فراوانى متوجه كره زمين مى شود كه از آن جمله مى توان افزايش سرطان پوست، افزايش آب مرواريد چشم، كاهش محصولات كشاورزى و غذايى و كاهش محصولات دريايى و اقيانوسى را نام برد.
• آسيب هاى طولانى مدت و كوتاه مدت تخريب ازن بر روى انسان چيست؟
دامنه اثرات ازن روى سلامتى انسان مورد بررسى قرار گرفته است. تاثير سوء اين پديده در افزايش انواع مختلف بيمارى ها در سطح اپيدميك مورد توافق همگانى است. افزايش انواع مختلف سرطان هاى پوستى جدى ترين خطر قابل پيش بينى در اين زمينه است. پرتوهاى UV-B عامل سرطان پوست، برنزه شدن پوست، آفتاب سوختگى و ايجاد تاول، خارش، پوست ريزى، كهير يا تورم پوست و انهدام سطح پوست يا عفونت ثانويه در انسان بوده و تصور مى شود كه براى سيستم ايمنى انسان نيز مضر باشند.
• آيا انسان مى تواند لايه ازن را ترميم كند يا فقط مى تواند از خسارت بيشتر جلوگيرى كند؟
تنها راه ترميم لايه ازن جلوگيرى از توليد و انتشار گازهاى مخرب (CFCs) است. اما اين بدان معنى نيست كه با توقف توليد و انتشار اين گازها تخريب لايه ازن سريعاً متوقف شود، چرا كه مدت زمان طول عمر و ماندگارى گازهاى مخرب لايه ازن در جو بسيار بالا است (از ۵۰ تا ۱۵۰ سال) و تا حذف كامل گازهاى مخرب كه قبلاً در جو آزاد شده اند حداقل نيم قرن لازم است، يعنى اميد است كه در نيمه دوم قرن بيست و يكم (سال ۲۰۷۰ ميلادى) ديگر تخريب لايه ازن متوقف شده باشد.
•وضعيت لايه ازن در ايران به چه صورتى است؟
ميزان كاهش ۵/۲ درصدى لايه ازن در بررسى اى كه بر روى داده هاى ازن كلى جمع آورى شده از مركز ازن سنجى اصفهان در محدوده زمانى ۱۹۹۶ تا ۲۰۰۳ به دست آمده است ميزان تخريب لايه ازن در مناطق مختلف كره زمين متغير است. به عنوان مثال در منطقه استوايى تخريب لايه ازن بسيار اندك است يا اصلاً وجود ندارد و حتى در مواردى افزايش داشته است. كاهش قابل توجه غلظت ازن استراتوسفرى عمدتاً در عرض هاى جغرافيايى بالا و ميانه مشاهده مى شود و ميزان از بين رفتن لايه ازن طى سال هاى ۱۹۹۰ به شدت افزايش يافته است. بر اين اساس ميزان از بين رفتن مولكول ازن، بستگى به فصل سال و عرض جغرافيايى دارد. لذا تخريب لايه ازن جهانى بوده و بحرانى است كه مى توان گفت كل كره زمين به آن مبتلا است.
• چه اقداماتى عليه كاهش اثرات تخريبى ازن در جهان و ايران صورت گرفته است؟
جمهورى اسلامى ايران از توليد كنندگان مواد تخريب كننده لايه ازن به حساب نمى آيد وليكن مقادير زيادى از اين مواد را براى مصارف صنعتى خود وارد مى كند. مصرف كنندگان عمده اين مواد، صنايع برودتى و سردكننده ها و سازندگان يخچال ها و فريزرهاى خانگى، صنعتى و تجارى، صنايع ابر و اسفنج سازى، بخش دفع آفات كشاورزى و سيستم هاى تهويه مطبوع، كپسول هاى اطفاى حريق، حلال اسپرى هاى پا ك كننده قطعات الكترونيكى و در ساخت كولر اتومبيل ها كاربرد دارند.جمهورى اسلامى ايران در مارس سال ۱۹۹۰ پروتكل مونترال و در سال  ۱۹۹۷ الحاقيه هاى لندن و كپنهاك را پذيرفت  و به دنبال پذيرش و امضاى مفاد پروتكل مونترال، در برنامه ريزى هاى كشورى خود موارد فوق را لحاظ كرد كه براساس آن مى بايست تا قبل از سال ۱۹۹۹ ميلادى ۷۵ درصد از مصرف مواد مخرب لايه ازن كاسته شود و اين روند كاهش تا ميزان صد درصد در سال ۲۰۱۰ ادامه يابد.پس از پروتكل مونترال صندوق چند مليتى، جهت حمايت و كمك بر اجراى پروتكل مونترال ايجاد شد كه هدف اساسى اين صندوق، كاهش در توليد و مصرف مواد مخرب لايه ازن در كشورهاى در حال توسعه بود و جمهورى اسلامى ايران از خدمات اين صندوق كه شامل دريافت وسايل و تجهيزات لازم براى تغيير خطوط توليد و آموزش پرسنل براى حذف اين مواد است استفاده مى كند.در سال ۱۹۹۴ سازمان حفاظت از محيط زيست ايران با همكارى و كمك برنامه عمران سازمان ملل متحد UNDP، دفتر حفاظت از لايه ازن را تاسيس كردند كه از مهمترين اهداف اين مركز، هماهنگى ميان كليه نهادهاى دولتى و غيردولتى داخلى بوده و به عنوان دبيرخانه كميته ملى ازن، وظيفه هماهنگى و تسهيل و اجراى پروژه در همكارى هاى فنى و جمع آورى و انتشار آمار و اطلاعات مربوطه است.
همچنين در راستاى تحقيقات، ديده بانى و اندازه گيرى ازن جوى، سازمان هواشناسى كشور با همكارى و حمايت سازمان هواشناسى جهانى، در اواخر سال ۱۹۹۴ اقدام به تاسيس ايستگاه ازن سنجى و مركز مطالعات ازن در شهر اصفهان كردند، كه از مهمترين اهداف اين ايستگاه و مركز، اندازه گيرى ازن جوى به روش هاى مختلف و تحقيقات در زمينه بررسى تغييرات ازن جوى و تبادل اطلاعات و داده هاى ازن با مركز داده هاى ازن جهانى WOUDC در كانادا است.
• در كدام شهر ايران با خطر بيشترى رو به رو هستيم و چرا؟
شهرهايى كه ارتفاع آنها از سطح دريا بيشتر است و همچنين هواى صاف و پاكى دارند بيشتر در معرض خطرات تابش فرابنفش خورشيد قرار دارند چرا كه ميزان زيادى از شدت تابش فرابنفش خورشيد در برخورد با آلاينده هاى هوا كاهش مى يابد و نيز همچنين با افزايش ارتفاع از سطح دريا و وجود شيب طبيعى در مناطق كوهستانى باعث افزايش تابش فرابنفش رسيده به سطح زمين مى شود زيرا با افزايش ارتفاع، توده هوايى ( mass (air جو كاهش مى يابد به طورى كه با افزايش ارتفاع به ميزان هزار متر، شدت تابش فرابنفش خورشيد به ميزان ۳۵ درصد افزايش مى يابد و از طرفى به دليل اين كه خورشيد در عرض جغرافيايى كه ما در آن واقع شده ايم به صورت مايل مى تابد، وجود سطح شيبدار كوهستان باعث برخورد تابش به صورت عمودى به سطح زمين مى شود.با توضيحاتى كه در بالا ارائه شد مى توان گفت شهرهاى غربى كشور به خصوص مناطق مرتفع به دليل ارتفاع زياد، شيب طبيعى منطقه و پاكى هوا، به شدت تحت تاثير تابش فرابنفش خورشيد به خصوص در فصل تابستان قرار مى گيرند كه مى تواند باعث افزايش ابتلا به سرطان پوست، آفتاب سوختگى و آب مرواريد چشم شود و اين نياز تحقيقاتى احساس مى شود كه روند ابتلا به بيمارى هاى پوستى و چشمى ناشى از تابش فرابنفش خورشيد در اين مناطق بررسى شود.

• چه كارخانه هايى بر روى ازن تاثير مى گذارند؟
كارخانجات مصرف كننده عمده گازهاى مخرب لايه ازن در ايران، عبارتند از: صنايع برودتى و سردكننده ها و سازندگان يخچال ها و فريزرهاى خانگى، صنعتى و تجارى، صنايع ابر و اسفنج سازى، بخش دفع آفات كشاورزى و سيستم هاى تهويه مطبوع، كپسول هاى اطفاى حريق، حلال اسپرى هاى پاك كننده قطعات الكترونيكى و در ساخت كولر اتومبيل ها.
• كارهاى حفاظتى كه مردم بايد انجام دهند چيست؟
كارهاى حفاظتى در برابر تابش فرابنفش خورشيد، كه مردم بايستى انجام دهند عبارتند از:
الف- استفاده از عينك هاى آفتابى ضداشعه B-UV به خصوص براى كسانى كه به جهت شغلى مجبورند مدت زيادى را در تماس با تابش خورشيد باشند.
ب- استفاده از كلاه هاى لبه دار بزرگ جهت محافظت از پوست صورت و گردن در برابر تابش
ج- استفاده از پوشش كامل به خصوص دست ها در برابر تابش
د- بيشترين شدت تابش UV-B در اواسط روزهاى (۱۱ صبح الى ۲ بعدازظهر) فصل تابستان به سطح زمين مى رسد، لذا بهتر است در اين ساعات كمتر در معرض تابش قرار گيريم.
• آيا تخريب ازن در ايران باعث بروز عوارض و بيمارى در افراد شده است؟
به طور قطع كاهش لايه ازن و در پى آن افزايش شدت تابش فرابنفش خورشيد در ايران نيز عوارض و بيمارى هايى به همراه داشته است و نياز تحقيقاتى در اين زمينه احساس مى شود تا بدين وسيله ارتباط منطقى بين روند رشد مبتلايان به سرطان پوست و آب مرواريد چشم و كاهش لايه ازن مشخص شود.
•چه سازمان هاى جهانى براى مقابله با كاهش ازن فعال هستند؟ فعاليت آنها چگونه است؟ تاكنون پيمان يا پروتكلى براى مقابله با اين مشكل به امضا رسيده است؟ اكنون در چه وضعيتى قرار دارد؟
پس از افزايش آگاهى افكار عمومى جهانى از خطرات احتمالى ناشى از كاهش غلظت لايه ازن و در پى آن افزايش نگرانى هاى بين المللى، لزوم حمايت هر چه بيشتر از لايه ازن براى سياستگزاران بين المللى اثبات شد.در ژانويه سال ۱۹۸۲ برنامه زيست محيطى سازمان ملل متحد UNEP با همكارى سازمان هواشناسى جهانى WMO اولين اجلاس ويژه، با حضور گروه حقوقى و كارشناسان فنى جهت تهيه يك چارچوب جهانى براى حمايت از لايه ازن، تشكيل شد و طى اين اجلاس چهار قرارداد و موافقتنامه تنظيم شد.
•كنوانسيون وين
پس از ۳ سال از اولين اجلاس ويژه در ژانويه سال ،۱۹۸۲ كنوانسيونى با موضوع حمايت از لايه ازن در مارس ۱۹۸۵ در شهر وين مورد موافقت قرار گرفت. ۲۱ ماده از اين كنوانسيون اعضاى خود را متعهد مى كند كه از سلامتى انسان و محيط زيست در مقابل خطرات ناشى از كاهش لايه ازن حفاظت كنند. دو ضميمه ديگر از اين كنوانسيون نيز به موضوع مشاركت كشورها در تحقيقات پيرامون ازن جوى، ديده بانى و تبادل اطلاعات و داده هاى ازن مى پردازد.
•قرارداد مونترال و الحاقيه هاى آن
پروتكل مونترال در سپتامبر سال ۱۹۸۷ در شهر مونترال كانادا مورد تصويب قرار گرفت و براساس آن توليد و مصرف مواد شيميايى كه مخرب لايه ازن شناخته شده بودند مورد كنترل قرار گرفتند. پروتكل مونترال، چندين بار اصلاح و تعديل شده است و تغييرات اساسى آن در سال ۱۹۹۰ تحت عنوان الحاقيه هاى لندن، در سال ۱۹۹۲ الحاقيه هاى كپنهاك و در سال ۱۹۹۵ تطبيقات وين و آخرين بار در سال ۱۹۹۷ الحاقيه هاى مونترال صورت گرفته است و تا ماه ژوئن ۱۹۹۸ كنوانسيون وين توسط ۱۶۶ كشور، پروتكل مونترال توسط ۱۶۵ كشور، الحاقيه هاى لندن توسط ۱۲۱ كشور و الحاقيه هاى كپنهاك توسط ۷۹ كشور مورد تصويب قرار گرفته است. هر چند اجراى اهداف پروتكل مونترال، روند تخريب لايه ازن را متوقف نخواهد كرد، وليكن جلوى پيشرفت روند ازن حفره ازنى را خواهد گرفت.
•با ارائه شرح مختصرى از مركز ازن سنجى اصفهان شمه اى از فعاليت هايتان را بازگو كنيد.
ايستگاه ازن سنجى اصفهان در دسامبر سال ۱۹۹۴ ميلادى برابر آذرماه سال ۱۳۷۳ شمسى با نصب دستگاه ازن سنج اسپكتروفتومتر دابسون شماره ۱۰۹ جهت اندازه گيرى ازن كلى جو و دستگاه ازن سوند جهت اندازه گيرى ازن پروفايل و عمودى توسط رئيس جمهور وقت جناب آقاى هاشمى رفسنجانى افتتاح و راه  اندازى شد.موقعيت جغرافيايى ايستگاه ازن سنجى اصفهان ۴۷/۳۲ شمالى و ۷۲/۵۱ شرقى و ارتفاع ايستگاه از سطح دريا ۱۵۵۰ متر است و در كيلومتر ۱۵ جاده اصفهان _ شيراز بعد از پل راه آهن واقع شده است. اين ايستگاه به عنوان ايستگاه چند منظوره بدين معنى كه ايستگاه سينوپتيك اصلى با كد بين المللى ۴۰۸۰۰ و ايستگاه جو بالا با كد OIFM و نيز اندازه گيرى ازن به دو صورت كلى و عمودى در خاورميانه منحصر به فرد است. ايستگاه ازن سنجى اصفهان يكى از ايستگاه هاى اصلى ازن سنجى جهانى است كه اطلاعات خود را هر ماه به مركز داده هاى ازن و اشعه ماوراى بنفش جهانى (WOUDC) در تورنتو كانادا ارسال مى دارد و اطلاعات ديگر ايستگاه هاى ازن سنجى دنيا را دريافت مى دارد همچنين اين ايستگاه جهت تحقيقات اطلاعات خود را با كسب مجوز در اختيار پژوهشگران و دانشگاه ها قرار مى دهد. در شكل زير نمايى از ايستگاه ازن سنجى اصفهان آورده شده است.در مركز ازن سنجى، ازن به دو صورت ازن عمودى (Vertical) و ازن كلى (Total) اندازه گيرى مى شود. اندازه گيرى ازن عمودى در اواخر هر ماه ميلادى، يك بار انجام گرفته و ادوات اندازه گيرى آن ازن سوند است. در اندازه گيرى ازن عمودى تغييرات ازن بر حسب ارتفاع به دست مى آيد. در واقع در اين اندازه گيرى ازن بر حسب فشار جزيى mpa اندازه گيرى مى شود. در اين روش ازن سوند به همراه راديو سوند به يك بالن هزار گرمى پر از گاز هيدروژن متصل شده و در جو رها مى شود. دستگاه مربوطه در هر دقيقه ۳۰۰ متر صعود كرده و تا ارتفاع ۳۰ كيلومترى مى تواند علاوه بر ارسال فشار، دما، رطوبت و... مقادير ازن را نيز مخابره و ارسال كند. اساس كار ازن سوند واكنش هاى شيميايى است.ازن كلى توسط دستگاه طيف سنج بروئر سنجيده مى شود. اين دستگاه ازن را برحسب واحد دابسون اندازه گيرى مى كند. دستگاه بروئر با جذب نور مستقيم خورشيد و يا نور آسمان مقدار ازن كلى را در يك ستون عمودى و در سطحى برابر يك Cm2 اندازه گيرى مى كند. علاوه بر ازن، پارامترهاى UV-B، SO2 و NO2 نيز توسط اين دستگاه اندازه گيرى مى شود.

فرايند هاي شيميايي منجر شونده به كاهش اوزون قطبي

 

در حال حاضر پذيرفته شده است كه تركيبات كلرين و برمين در اتمسفر باعث كاهش اوزون بر روي قطب شمال وجنوب ميشوند. با اين حال اهميت نسبي كلرين و برمين بر اي تخريب يا نابودي اوزون در نواحي متفاوت شرح داده نشده است . تقريبا" همه كلرين و نيمي از برمين در استراتوسفركه در آنجا بيشترين كاهش را شاهد هستيم، از فعاليت هاي انسان حاصل شده است .

 

شكل بالا يك شماتيك را نشان مي دهد كه سيكل عمر CFC ها را شرح مي دهد اينكه چگونه أنها در مزوسفر تحتاني / استراتوسفر فوقاني منتقل مي شوند,چگونه نور خورشيد تركيبات را تجزيه مي كند وسپس چگونه محصولات تجزيه أنها در ورتكس قطبي كاهش مي يابد.

كاريرهاي(مخازن)غير ألي اصلي كلرين عبارتند از اسيد هيدروكلريك ونيترات كلرين(cloNo2) .اين موارد از محصولات تجزيه CFCها شكل مي گيرند .پنتوكسيددي نيتروژن  (N2O5 )مخزني از اكسيدهاي نيتروژن است ونقش مهمي را در شيمي ايفا مي كند .اسيد نيتريك از اين لحاظ كه سطوح بالايي از كلرين فعال را حفظ مي كند مهم است .

توليد راديكالهاي كلرين

يكي از مهمترين نكات براي تشخيص شيمي حفره اوزون , أن است كه واكنشهاي اصلي غير عادي هستند أنها نمي توانند در جو رخ دهندمگر أنكه شرايط ويژه اي وجود داشته باشد (يكي از دوعامل اصلي در دستور العمل كاهش اوزون )

-ويژگي اصلي اين شيمي غير عادي أن است كه گونه هاي مخزن كلرين HCL وCLONO2 (واجزائ مقابل برومين شان)به اشكال فعالتري از كلرين روي سطح ابرهاي استرتوسفري قطبي تبديل مي شوند .

مهمترين واكنشها در نابودي اوزون عبارتند از :

HCl + ClONO2

->

HNO3 + Cl2

(1)

ClONO2 + H2O

->

HNO3 + HOCl

(2)

HCl + HOCl

->

H2O + Cl2

(3)

N2O5 + HCl

->

HNO3 + ClONO

(4)

N2O5 + H2O

->

2 HNO3

(5)

مهمترين نكته براي توجه كردن أن است كه اين واكنشها تنها مي توانندروي سطح ابرهاي استراتوسفري قطبي رخ دهند و أنها بسيار سريع مي باشند. به همين علت حفره اوزون بسيار عجيب است . در شيمي اتمسفري واكنشهاي ناهمگن (أنهايي كه روي سطوح رخ مي دهند) قبل از أنكه حفره اوزون كشف شود ناديده گرفته مي شدند.بنابراين عامل ديگر اين است كه واكنشهاي ناهمگن به گونه هاي مخزن كلرين وبرومين اجازه مي دهد تا سريعا به اشكال فعالتري تبديل شوند.

اسيد نيتريك (HNO3) تشكيل شده دراين واكنش ها در ذرات PSC باقي مي ماند بطوريكه غلظتهاي فاز گاز اكسيد دي نيتروژن كاهش مي يابند . اين كاهش دي نوكسيفيكاسيون بسيار مهم است چون أن ميزان حذف CLO را كند مي كند كه در غير اين صورت با اين واكنش رخ مي دهد:

ClO + NO2 + M -> ClONO2 + M (6)

( در اينجا Mهر گونه مولكول موجود در هوا است )

000و بنابراين به نگهداري سطوح بالاي كلرين فعال كمك مي كند در اينجا اطلا عات بيشتري راجع به ابرهاي استراتوسفري قطبي وجود دارد .

بازگشت نور خورشيد

نهايتا" توجه داشته باشيم كه ما هنوز تنها كلرين مولكولي (CL2) را تشكيل داده ايم

از واكنش 1 تا 5 .براي تخريب اوزون كلر اتمي مورد نياز است .كلر مولكولي به راحتي به كمك نور خورشيد شكسته مي شود .كه البته اين براي ايجاد حفره مهم است.

Cl2 + hv

->

Cl + Cl

در طول زمستان قطب دما هاي سردي كه در ورتكس تشكيل مي شوند منجر به تشكيل ابرهاي استراتوسفري قطبي مي شوند واكنشهاي ناهمگن اشكال مخزن گونه هاي تخريب كننده اوزون (كلرين وبرمين) را به اشكال مولكولي شا ن تبديل مي كنند .وقتي نور خورشيد به ناحيه قطبي بر مي گردد در بهار CL2 سريعا به اتمهاي كلر تجزيه مي شود كه منجر به كاهش ناگهاني اوزون مي شود ( در نيمكره جنوبي )

اين سلسله مراتب رويدادها با اندازه گيريهايي از قبل در طول وپس از حفره اوزون تاييد شده است.

تخريب كاتاليزگري اوزون

اندازه گيريهاي بعمل آمده از گونه هاي شيميايي بالاي قطب سطوح بالايي از اشكال فعال كلرين را نشان مي دهند كه ما در بالا شرح داده ايم با اين حال ما هنوز تعداد اتمهاي بيشتري ناشي از اوزون داريم نسبت به كلرين فعال .بنابراين تخريب تقريبا همه اوزون چگونه امكان پذير است ؟پاسخ به اين سوال در آنچه كه به عنوان سيكلهاي كاتاليتي شناخته شده است مي باشد .يك سيكل كاتاليتي سيكلي است كه در آن يك مولكول بطور عمده اي تغيير مي كند ويا يك سيكل واكنش قادر است تا بدون تغيير كردن با خود سيكل ايجاد شود.

توليد كلرين فعال به نور خورشيد نياز دارد و نور خورشيد سيكلهاي كاتاليتي را حركت مي دهد با اين توجه به اينكه اين سيكلهاي اصلي در كلرين وبرومين در گيرند ومسئول تخريب اوزون هستند.

(I)

 

ClO + ClO + M

->

Cl2O2 + M

 

 

Cl2O2 + hv

->

Cl + ClO2

 

 

ClO2 + M

->

Cl + O2 + M

 

then:

2 x (Cl + O3)

->

2 x (ClO + O2)

 

 

 

 

net:

2 O3

->

3 O2

 

 

 

 

 

and

 

 

 

 

 

 

 

 

 

(II)

 

ClO + BrO

->

Br + Cl + O2

 

 

Cl + O3

->

ClO + O2

 

 

Br + O3

->

BrO + O2

 

 

 

 

net:

2 O3

->

3 O2

ديمر (CL2O2) راديكال مونوكسيد كلرين كه در سيكل (I) در گير است از لحاظ گرمايي ناپايدار است وسيكل در دماهاي پايين موثرتراست . بنابراين مجددا دماهاي پايين در ورتكس قطبي در طول زمستان مم هستند . گمان مي رود كه مسئول بيشتر كمبود اوزون در قطب جنوب (70%)هستند . در قطب شمالي گرمتر نسبت بزرگي از كمبود ممكن است با سيكل (II)حركت كند.

شرايط لازم براي براي كاهش اوزون

بطور خلاصه ما به اجزا ويا شرايطهاي لازم براي تخريب اوزون توجه كرده ايم مواردي كه در قطب جنوب مشاهده مي كنيم همين موارد كم و بيش براي كمبود اوزون در استراتوسفر قطب شمال در طول زمستان بكار مي رمند گرچه دراين مورد كاهش تقريبا شديد نيست .

به طور خلاصه شرايط لازم براي كاهش اوزون عبارتند از:

*زمستان قطبي منجر به تشكيل ورتكس قطبي مي شودكه هواي داخل أن را ايزوله مي كند .

*دماهاي سرد , داخل ورتكس را نشان مي دهند كه براي تشكيل ابرهاي استراتوسفري قطبي(PSC) به حد كافي سرد است . همانطور كه هواي ورتكس ايزوله مي شود دماهاي سرد و PSC ما مقاوم مي شوند.

*به محض اينكه PSC ها تشكيل شود واكنش هاي نا همگن رخ مي دهند ومخازن كلرين وبرومين فعال به اشكال فعالتري از كلرين وبرومين تبديل مي شوند.

*هيچ كمبود اوزوني رخ نمي دهد تا اينكه نور خورشيد به هواي داخل ورتكس قطبي برگردد وتوليد كلرين فعال امكان پذير گرددوسيكلهاي تخريب اوزون كاتاليتي شروع گردد.كاهش اوزون تسريع مي شود .حفره اوزون بطور متداول يك ناحيه جغرافيايي را كمي بيشتر از قطب جنوب تحت پوشش قرار مي دهد وتقريبا 10 كيلومتر را در ارتفاع در استراتوسفر تحتاني امتداد مي دهد.

 

لايه اوزون

حقيقت امر لايه ازن چيست؟

لايه ازون در قسمت شمالي زمين در سال 1980 بين 15تا20 درصد كاهش پيدا كرده است. براي رفع اين مشكل جمعي ازبهترين متخصصان زمين شناسي هر سال براي تحقيق وجستجو دور يكديگر جمع مي شوند .در سال 1992 پروكتيل مونترئال درباره' لايه اوزون مطالعه و تحقيقي داشت كه فهميد بزرگ شدن سوراخ لايه اوزون بستگي به آلودگي هوا و توليد مواد سمّي دارد.در همان سال سازمان ملل متحد و حفاظت از محيط زيست برنامه اي را طرّاحي كرد كه اين برنامه جهت محافظت و حمايت از محيط زيست و مخصوصا لايه اوزون به نام برنامهUNEPطراحي كرد كه اين برنامه جهت جلوگيري از توليد مواد سمّي و مواد شيميايي آلوده كننده،است.مولكولهاي اكسيژن(O2) به اكسيژن اتميك (O) تبديل مي -شوند .اكسيژن اتميك به سرعت با مو لكولهاي بيشتري تركيب شده و به شكل اوزون مي شود .ان پوشش حرارتي كه در سطح بالا رشد كرده و سلامتي لايه اوزون را به خطر انداخته است و اين مورد باعث شده است كه اگر استراتوسفر نباشد ما نتوانيم بدون آن زنده بمانيم . بالاي استراتوسفر مقداري از آلودگي مضّر اشعه مادون بنفش را و همچنين تشعشعاتي از خورشيد (امواج بين 320 تا 240) را كه باعث مي شود لايه اوزون آسيب ببيند و همچنين جان گياهان به خطر بيفتد را جذب ميكند.اشعه مادون بنفش با تابيدن نور مولكولهاي اوزون را ميشكافد ولي اوزون مي تواند تغيير شكل بدهد و عكس العمل زير ازآن حاصل ميشود:

O + O2 è مادون قرمز + O3 O2 + O è O3

همچنين اوزون در اثر عكس العمل زير نابود ميشود :

O3 + O è O2 + O2

عكس العمل دوم با افزايش پيدا كردن ارتفاع آهسته انجام مي شود امّا عكس العمل سوم سريعتر انجام مي شود. دربين همكاري عكس العمل ها تمركز اوزون درحال تعا دل است. دربالاي اتمسفر اكسيژن اتميك هنگا مي كه اشعه مادون بنفش در سطح بالايي است، پيدا مي شود. در اثر حركت استراتوسفر هواي متراكم تري بدست مي آيد وجذب اشعه ي مادون بنفش افزايش مي يابد و سطح اوزون به حد اكثر و تخمينا" km20مي رسد.همراه با تئوري كمپمن يك مشكل نيز وجود داشت كه اين مشكل در سال 1960 تشخيص داده شد وحقيقت اين بود كه اوزون به وسيله عكس العمل 4 آهسته حركت مي كرد و ديده نمي شود. گرم شدن زمين ترميم حفره اوزون را به تعويق مي اندازد دانشمندان هشدار داده اند :پديده گرم شدن زمين مي تواند تلاشها براي ترميم حفره اوزون را كه قرار بود تا سال 2050 انجام گيرد،حدود30سال به تعويق اندازد .اين مو ضوع به رقم پيشرفتهايي است كه باي از رده خارج كردن مواد شيميايي مخرّب اوزون انجام شده است.

طبق گزارشي كاهش فراواني در مصرف گازهاي ساخته دست انسان بنام (كلروفلورو كربن) پديد آمده است .اينها گازهايي هستندكه لايه محافظ زمين را مي خورند .دانشمندان گفتند:اگر كشورها مصمم به دنبال نمودن اين روند باشند ،(حفره داخل لايه اوزون به آغاز به جمع شدن و كوچك شدن خواهد نمودتا اينكه ظرف 50 سال ترميم خواهد شد . ) اين جمع بندي و نتيجه گيري توسط (مجمع بررسي فرايند هاي استراتوسفر و نقش آن در آب و هوا SPARC به عمل آمد .اين مجمع از صد ها كارشناس اقليمي كه دسامبر سال 1999در آرژانتين گرد هم آمدندو در سايه توجهات سازمان هواشناسي جهاني تشكيل جلسه دادند،شكل گرفته است. اين دانشمندان هشدار دادند: حتّي اگر كاهش مصرف گازهايCFC برآورده شود،پديده گرم شدن زمين_كه نتيجه تولييد گازهاي گلخانه اي با وجود كربن به عنوان عنصر اصلي آن است و از سوختهاي سنگواره اي بدست مي آيد _ميتواند محلت ترميم حفره اوزون را چند دهه به تعويق اندازد.به عنوان يك تناقض ، گرم شدن زمين ،جو را در نزديكي سطح زمين حرارت ميدهد اما لايه پاييني (استراتوسفر) يعني جايي را كه اوزون قرار دارد همچنان سرد نگه ميدارد . اين دماهاي پايين به ويژه درزمستان مسبب جمع شدن ابرهاي استراتوسفر در نواحي قطبي ميشود . اين پديده آغازگر واكنشهاي نابود كننده اوزون توسط مولكولهاي كلري استكه توسط كلروفلورو كربن ها آزاد ميشوند. پيش بيني هاي داير بر اين كه حفره اوزون كه بالاي قطب جنوب قرار دارد، به زودي كوچك خواهد شد با آخرين اطلا عات مغايرت دارد كه نشان ميدهد كه اين حفره درحال گسترش است وبه طور بي سابقه اي در چند سال اخير بزرگ شده است.

تاريخچه سوراخ شدن لايه اوزون :

ابتدا: جريان تاسف بار سوراخ شدن لايه اوزون در لايه زير استرا توسفر در بالاي منطقه انتاركتيكا اولين بار در دهه هفتاد (1970 تا 1979)توسط يك گروه تحقيقاتي به نام BAS كشف شد .اين گروه در مورد اتمسفر بالاي منطقه انتاركتيكا از يك ايستگاه تحقيقاتي كه بسيار شبيه اين عكس ميباشد مشاهده مي گردند. *اطلاعات ايستگاه تحقيقاتي هالي * ايستگاه تحقيقاتي BAS فالكر اولين بار در حالي تحقيقات را انجام داد كه اندازه گيري اوليه در سال1985براي اولين بار سوراخ شدن لايه اوزون آنچنان نگران كننده بود كه دانشمندان تصور ميكردند كه دستگاهاي اندازه گيري خراب است .آنها دستگاه هاي ديگري جانشين آن دستگاه ها كردند تا آنكه نتايج بدست آمده اندازه گيري هاي اوليه را تاييد كرد .چندماه بعد كه سوراخ شدن لايه اوزون قابل مشاهده بود،(پس از مشاهده سوراخ شدن لايه اوزون تحقيقات قبلي تاييد شد)از طرف ديگر اطلاعات ماهواره TOMS سوراخ شدن لايه اوزون را نشان نمي داد ،بدين دليل كه نرم افزارهايي كه اطلاعاتي در مورد لايه اوزون ميداد به صورتي برنامه ريزي شده بود كه لا يه اوزون در منطقه كوچكي موردبررسي قرار مي گرفت .بررسي هاي بعدي ، اطلاعات بدست آمد هنگامي كه نتايج گروه BASمنتشر نشد،مورد تاييد قرار گرفت و بيانگر اين مطلب بود كه سوراخ شدن لايه اوزون به طور سريع ودر مقياس بزرگي بر بالاي منطقه انتاركتيكا انجام مي شود.

اوزون لايه اي را در استراتوسفر تشكيل ميدهد كه منطقه استوا باريكتر و در دو قطب پهن تر است .ميزان اوزون در بالاي سطح كره زمين به وسيله مقياسي به نام DU Dobson units اندازه گيري ميشود كه اين ميزان در منطقه استوايي در حدود 260DUاست و به ميزان بيشتري در جاهاي ديگر است . اين در حالي است تغييرات فصلي بسيار وسيعي اتفاق ميافتد واين در حالي شكل مي گيرد و اشعه ماوراي بنفش در لايه استراتوسفر نفوذ ميكند يا آن را مي شكافد.

+ نوشته شده در سه شنبه بیست و دوم آبان 1386ساعت 13:14 توسط ایوب سلامی |

دانشمندان ناسا و کانزاس عقیده دارند که انقراضی عظیم در صدها میلیون سال قبل بر زمین می تواند توسط یک انفجار ستاره ای که انفجار اشعه گاما نامیده می شود , ایجاد شده باشد.

  رصد خانه فضایی چابک 

دانشمندان اظهار می دارند که انفجاری 10 ثانیه ای از پرتوهای گاما از سوی ستاره ای حجیم در حدود 6,000 سال نوری از زمین می توانست انقراض عمده ای را در صد ها میلیون سال قبل موجب شود.در این تصویر اشعه گاما در برخورد با زمین مشاهده می شود.(اشعه گاما نا مرئی است اما در این تصاویر کامپیوتری بصورت مشخص نمایان است

انفجارهای اشعه گاما که از پر قدرتترین انفجارهای شناخته شده در جهان هستند و بیشتر ازکهکشانهای دور و توسط ستارگانی با حجمی بیشتر از 15 برابر خورشید سرچشمه می گیرند.در  این عکس برخورد اشعه گاما با جو زمین دیده می شود(پرتو گاما نا مرئی است و در این عکی کامپیوتری به رنگ قرمز دیده می شود)

دانشمندان مدرک درستی بر دلیل انقراض کهن توسط چنین انفجار عظیمی ندارند.توانایی نظرشان ارائه مدل اتمسفری است دانشمندان محاسبه کردند که تشعشع اشعه کاما از یک انفجار ستاره ای نسبتا نزدیک , در برخورد با زمین برای فقط 10 ثانیه , توانست بیش از نیمی از لایه حفاظتی ازن اتمسفر را تهی سازد.بهبودی آن می توانست حداقل 5 سال زمان ببرد.با آسیب لایه ازن , تشعشع فرا بنفش از خورشید می توانست بیشتر زندگی بر خشکی و بر سطح اقیانوسها و دریاچه ها را نابود سازد و زنجیره غذائی را از هم بگسلد انفجار های اشعه گاما در کهکشان راه شیری ما , حقیقتا نادر هستند, اما دانشمندان تخمین می زنند که حداقل یکی از آنها که احتمالا در پیش از 5 بیلیون سال گذشته به زمین برخورد کرده, رخ
داده است.تصور بر آن است که زندگی بر روی زمین در حداقل 3.5 بیلیون سال گذشته پدیدار شده باشد.این تحقیق توسط یک فرضیه آستروبیولوژی در ناسا پشتیبانی می شود, تحلیلی کامل از "فرضیه انقراض جمعی"است که نخستین بار توسط اعضای تیم علمی در سپتامبر 2003 ارائه شد دکتر آدریان ملوت از بخش فیزیک و اختر شناسی دانشگاه کانزاس در این زمینه اظهار داشت :"وقوع یک انفجار پرتو گاما در حدود 6,000 سال نوری از زمین می توانست اثری مخرب بر حیات داشته باشد."وی افزود:"ما بدرستی نمی دانیم چه زمانی یکی از آن پرتو ها آمدند,اما نسبتا مطمئنیم که آن به زمین رسید و نشانه اش از بین رفت.چه چیز بیش از این شگفت انگیز است که فقط یک انفجار 10 ثانیه ای می تواند موجب سالها ویرانی لایه ازن شود."

انفجارهای اشعه گاما , از انفجارهای بسیار قدرتمند شناخته شده اند.اکثرا از کهکشانهای دور بوقوع می پیوندند, و احتمالا در صد بیشتری از انفجارها توسط ستاره هایی با بیشتر از 15 مرتبه حجیم تر از خورشید ما ناشی می شوند.یک انفجار , دو پرتو از اشعه گاما در جهات مخالف یکدیگر گسیل می دارد که با سرعت در فضا پیش می روند توماس دانشجوی دکترا در دانشگاه کانزاس اظهار داشت که یک پرتوی گاما , شاید باعث انقراض 450 میلیون سال قبل باشد که باعث از بین رفتن 60 درصد از تمام بی مهرگان دریایی شد.زندگی بطور وسیعی در دریا محدود شد, اگرچه مدارکی از موجودات اولیه و گیاهان در این دوره زمانی وجود دارد در کار تازه ای , گروه تحقیقاتی , مدلهای کامپیوتری با جزئیات بسیار برای محاسبه اثرات انفجار اشعه گامای نزدیک, بر اتمسفر و اثرات آن بر زندگی بکار بردند توماس به همراه دکتر جکمن , از مرکز فضائی گدارد ناسا , اثر یک انفجار اشعه گاما را بر اتمسفر زمین محاسبه کردند.اشعه گاما , یک فرم از نور با انرژی بالاست, که می تواند ملکولهای نیتروژن (N2) را به اتمهای نیتروژن بشکافد, که آن هم با ملکولهای اکسیژن (O2) به فرم اکسید نیتریک (NO) واکنش می دهد.اکسید نیتریک , ازن (O3) را نابود می سازد و دی اکسید نیتروژن (NO2) را حاصل می دهد.دی اکسید نیتروژن سپس با اتم اکسیژن برای تبدیل به فرم NO وکنش خواهد داد.افزونی NO به این معناست که بیشتر ازن تخریب شده است.مدلهای کامپیونری نمایانگر اینست که بیش از نیمی از لایه ازن در طول هفته ها ویران می ماند و در طول 5 سال , حداقل 10 درصد هنوز آسیب دیده باقی می ماند پس از آن توماس و دانیل هوگان دانشجوی دوره لیسانس , اثر اشعه ماوراء بنفش را بر زمین محاسبه کردند.عمق دریا که حیات مختلفی را جای می دهد باید حفظ شده باشد.سطح دریا مکانی برای زندگی پلانکتونها و دیگر گونه های زیستی است , هر چند زنده نماندند.اما پلانکتونها بنیاد چرخه زندگی دریایی هستند
دکتر بروس لیبرمن , دیرین شناس دانشگاه تگزاس , نظری ارائه کرد که به موجب آن یک انفجار اشعه گاما دقیقا می توانست انقراض عظیمی را 200 میلیون سال قبل از دایناسورها سبب شود.یک دوره یخی متصور است که این انقراض را موجب شده است.اما یک انفجار اشعه گاما می توانست مرگی فوری را در ابتدا و همچنین می توانست تغییر قابل تئجهی بر درجه حرارت سطح زمین داشته باشد توماس اظهار داشت:"یک متغیر شناخته نشده در برآورد انفجارهای اشعه گاما ی موضعی وجود دارد."وی افزود:"انفجارهایی که ما امروزه کشف می کنیم به فاصله بیلیون ها سال قبل زمانی قبل از شکل گیری زمین سرچشمه گرفته اند. در میان بیلیونها ستاره در کهکشان ما , این یک شانس خوب است که توده ای نسبتا نزدیک منفجر شود و اشعه های گاما را بسوی ما گسیل کند."ماموریت چابک Swift با پرتابش در نوامبر 2004 آغاز شد که به تعییت برآورد انفجار تازه ای کمک خواهد کرد
 


+ نوشته شده در سه شنبه بیست و دوم آبان 1386ساعت 13:6 توسط ایوب سلامی |

 

شناخت ترکیب و ساختار اتمسفر برای کنترل آلودگی هوا از مسایل ضروری شمرده می‌شود. بخش گازی هوا ، بجز بخارات و ذرات ، شامل 78% نیتروژن ، 21% اکسیژن ، 1% آرگون (Ar) و 03/0% دی اکسیدکربن (CO2) و نیز مقادیر جزیی از سایر گازهاست که بی‌اثرند. مواد غذایی آلی و معدنی در هوا بسیار جزئی و ناچیز است و میزان آب در هوا ، بجز موارد ابری و بارانی و مد و امثال آن بسیار کم است. فنلها ، اسیدهای آلی و الکلها از ذرات آلی اتمسفر بوده و معروفترین ذرات معدنی عبارتند از: نیتراتها ، سولفاتها و فلزاتی مانند آهن ، سرب ، منگنز ، روی و وانادیم.

آرگون

 لایه‌های مختلف هوا

هوا یا اتمسفر دارای لایه‌ها و پوسته‌های مختلفی است که نزدیکترین آنها به زمین یا داخلی‌ترین آنها را تروپوسفر نامند.

 لایه تروپوسفر

این لایه که نزدیکترین لایه به زمین بوده و 80% توده اتمسفری را تشکیل می‌دهد، مهمترین لایه برای پراکندگی میکروبهاست. قطر این لایه از 17 کیلومتر در مناطق استوایی تا 6 - 8 کیلومتر در مناطق قطبی متغیر است. تروپوسفر خود به لایه‌های مختلفی تقسیم می‌شود که هر یک از نظر تنوع و تراکم میکروبی و جابجایی آنها با یکدیگر متنوع هستند.

1.  لایه بی‌حرکت یا ساکن: این لایه کاملا در مجاورت سطح زمین قرار داشته و تغییرات آن بیش از هر لایه دیگری تابع تغییرات در سطح زمین است. قطر این لایه به هنگام طوفانهای شدید و باد ، بین یک میلیمتر تا ده سانتیمتر و در یک شب آرام و صاف در حدود ده متر است.

2.لایه متحرک یا آشفته: این لایه با گذشتن چرخشهای هوا از روی اشیا و شکستن لایه‌های سطحی مجاور زمین تشکیل می‌شود. اینگونه جابجایی‌ها ، ذرات و اجزا را در مسیرهای عمودی و افقی به حرکت در می‌آورد.

3.       لایه انتقالی: این لایه که 500 تا 1000 متر قطر دارد، در بالای لایه آشفته قرار گرفته است. در این لایه با افزایش ارتفاع ، دما کاهش می‌یابد.

4.لایه بیرونی یا مرزی: در این لایه که خارجی‌ترین لایه تروپوسفر است هیچ گونه جابجایی و آشفتگی دیده نمی‌شود، ولی ذرات می‌توانند به روش انتقالی به این لایه برسند. در این لایه حرارت به نسبت ارتفاع از سطح زمین کاهش می‌یابد و به حداقل خود یعنی 40- تا 80- درجه سانتیگراد برسد، تغییرات حرارتی در طول شبانه روز در این لایه دیده نمی‌شود.

 بارانهای اسیدی

یکی از جدیدترین تغییرات در تروپوسفر عبارت است از پدیده بارانهای اسیدی. باران یا نشست اسیدی هنگامی بوجود می‌آید که گازهای متصاعد شده اکسیدهای سولفور (SOx) و اکسیدهای نیتروژن (NOx) در مجاورت نور خورشید با بخار آب واکنش شیمیایی داده تشکیل ترکیبات اسیدی قوی ، نظیر اسید سولفوریک (H2SO4) و اسید نیتریک (HNO3) می‌دهند. این ترکیبات همراه با سایر ترکیبات آلی و غیر آلی به صورت گازهای حاصل از احتراق و ذرات جامد بر زمین فرود می‌آیند و یا همراه با قطرات باران ، دانه‌های برف ، یا شبنم به سطح زمین می‌رسند.

اسید نیتریک

 اثرات نشست اسیدی

متناسب با حساسیت اکوسیستم‌هایی که این نشست‌ها در آن فرود می‌آیند، اثرات نشست اسیدی متفاوت است در برخی از نواحی شدیدا بافری ، ترکیبات اسیدی طی سالها بی‌آنکه افزایش قابل ملاحظه‌ای در اسیدیته آب یا خاک بوجود آورند، می‌توانند نشست کنند. اما حین نشست در جاهایی که به مقدار کم بافری هستند، می‌تواند سبب افزایشهای شدید اسیدیته شود.

 کاهش لایه ازن

لایه ازن (O3) در استراتوسفر در اثر واکنش ازن با کلر آزاد شده از فلوئور ، کلر و کربنهای مصرفی در اسپری‌ها در حال از میان رفتن است از آنجا که ازن در اتمسفر سبب کاهش تابش فوق بنفش در سطح زمین می‌گردد و نیز تابش فوق بنفش به مقدار زیاد به گیاهان و جانوران آسیب می‌رساند. کمبود ازن بالقوه می‌تواند موجب بروز یک مشکل جدی شود.

 حرکت هوا در ترپوسفر

در داخل تروپوسفر هوا دائما به صورت چرخش در حرکت است. قطر این چرخش از یک سانتیمتر تا چند کیلومتر متغیر است. انرژی جنبشی برای این حرکتها ، از پرتوهای خورشیدی با طول موجهای کوتاه تامین می‌شود. تابش خورشید بر سطح زمین و سطوح مختلف ، موجب گرم شدن این سطوح می‌شود. هوای مجاور این سطح نیز بتدریج گرم شده و به دلیل انبساط به طرف بالا حرکت می‌کند. در مقابل هوای سرد جایگزین آن شده و مجددا با گرم شدن این هوا جابجایی تکرار می‌شود و یک جابجایی مداوم هوا را موجب می‌گردد و این حرکت و جابجایی هوا که عامل حرکت افقی ذرات و میکروبها در سطح زمین است، از طریق حرارت نقاط مختلف زمین ، فصول سال و کوهها تنظیم می‌شود.

 

 گردش آب در تروپوسفر

تروپوسفر همواره حاوی مقدار زیادی بخار آب است. مقدار این آب به اندازه‌ای است که می‌تواند تمام سطح زمین را با لایه‌ای از آب به قطر Cm2/5 بپوشاند. این میزان آب مرتبا به صورت نزولات به سطوح زمین آمده و مجددا در اثر تبخیر وارد هوا می‌‌شوند. زمان این گردش بطور متوسط 9 روز است. شکل این نزولات ، تراکم و شدت آن ، بستگی به تراکم بخار آب ، حرارت در ارتفاعات مختلف باد ، ارتفاع ابر و سایر عوامل دیگر دارد تبدیل بخار به آب با تشکیل ذرات کوچکی که کمتر از یک میکرومتر قطر دارند شروع می‌شود و سپس این ذرات به هم متصل می‌شوند و هنگامی که بطور کافی سنگین شوند، به طرف پایین سقوط می‌کنند.

 حرارت

بطور کلی با دور شدن از سطح زمین درجه حرارت هوا بتدریج کاهش می‌یابد، و این کاهش دما در حدود یک درجه سانتیگراد به ازای هر 150 متر است. ولی از ارتفاع 10 تا 16 کیلومتری از سطح زمین ، درجه حرارت با افزایش ارتفاع افزایش می‌یابد.

+ نوشته شده در سه شنبه بیست و دوم آبان 1386ساعت 12:45 توسط ایوب سلامی |

             به نقل از جام جم : تصور کنيد يک الک داشته باشيد که دانه هاي درشت را از خود عبور دهد، ولي دانه هاي ريزتر از آن نتوانند عبور کنند. به طور اساسي دانه هاي ريز نفوذپذيري بيشتري دارند و مسلما آسان تر از دانه هاي درشت نفوذ مي کنند.
لايه ازن نيز چنين خاصيتي دارد. اين لايه مي تواند مانع عبور اشعه هايي که نفوذپذيري بالايي دارند شود و اشعه هايي با نفوذپذيري کمتر را از خود عبور دهد. نور خورشيد شامل طيفهاي مختلفي از اشعه هايي با طول موجهاي متفاوت است که نور مرئي بخشي از آن را شامل مي شود. اشعه ماورائ بنفش و حتي اشعه هايي با طول موج کمتر از ماوراي بنفش (UV) که براي حيات بسيار مضرند، در تشعشع خورشيد وجود دارد. اين اشعه ها قابليت نفوذ بسيار بالايي دارند. بعضي از اين اشعه ها حتي مي توانند از لايه هاي سطحي پوست عبور کنند و به بافتهاي دروني برسند و به آنها آسيب برسانند. اشعه ماوراي بنفش براحتي به پوست آسيب مي رساند و يکي از علل اصلي سرطان پوست به شمار مي رود. اين اشعه باعث مرگ ميکروارگانيسم ها مي شود.
اين اشعه ها قابليت نفوذ بسيار بالاتري نسبت به نور مرئي دارند ؛ چراکه طبق قوانين فيزيک ، هرچه يک اشعه طول موج کمتري داشته باشد، قابليت نفوذ بيشتري دارد و اشعه هاي UV و اشعه هاي مخرب ديگر به مراتب طول موج کمتري از نور مرئي دارند. وجود پديده اي مثل لايه ازن که باعث مي شود نور مرئي به زمين برسد و پديده هاي مرتبط با آن مثل فتوسنتز و... در زمين ممکن شود و از ورود اشعه هاي مخرب جلوگيري کند، حيات را به صورت کنوني امکان پذير کرده است.
سن لايه ازن تقريبا به اندازه سن حيات در کره زمين است ، يعني پس از وجود اولين موجودات توليدکننده اکسيژن چندي طول نکشيد که اکسيژن در اتمسفر زمين تحت تاثير اشعه ماوراي بنفش خورشيد که در آن زمان بسيار بالا بود، تبديل به ازن (O3) شود و در پي توليد آن ، اشعه ماوراي بنفش کمتري به سطح زمين رسيد و امکان حيات بيشتري روي خشکي ها به وجود آمد. اشعه ماوراي بنفش در اين لايه باعث شکست پيوند مولکول هاي اکسيژن مي شود و اتم آزاد اکسيژن توليد مي کند که اين اتم آزاد با ترکيب با مولکول هاي اکسيژن توليد O3 مي کند. در واقع انرژي اشعه هاي با طول موج پايين و با نفوذ در فرآيند شکست پيوندهاي اکسيژن مستهلک مي شود و از عبور آن جلوگيري مي شود. در مکانهايي که غلظت اين لايه کم مي شود و اشعه ماوراي بنفش براحتي از آن عبور مي کند، در اصطلاح مي گويند لايه ازن سوراخ شده است.
ترکيبات فلوئور با چسبيدن به اتمهاي آزاد اکسيژن و ايجاد ترکيب پايدار، از تشکيل O3 و واکنش آن با اشعه ماوراي بنفش جلوگيري مي کند. سرطان پوست ، آب مرواريد و کاهش محصولات زراعي از جمله اثرات منفي تخريب لايه ازن به شمار مي روند. علاوه بر اين ، زيست باکتري هاي مفيدي که به انسان کمک مي کنند نيز به مخاطره مي افتد؛ چرا که ميکروارگانيسم ها بشدت به اين اشعه حساس هستند.
اين لايه در فاصله 15 تا 30 کيلومتري زمين و در لايه استراتوسفر قرار دارد. اگرچه ترميم زخمهاي لايه ازن حداقل 50سال طول مي کشد، با اين حال دانشمندان و متخصصان صنايع يخچال و... فعاليت گسترده اي را براي جلوگيري از ورود CFC ها که متهم رديف اول تخريب لايه ازن به شمار مي روند، آغاز کرده اند و اميدوارند چرخه ازن به صورت طبيعي خود برگردد. کلروفلوئور و کربنها ترکيباتي غيرسمي و بسيار پايدار هستند که با شروع صنعت يخچال سازي به عنوان ماده اصلي خنک کننده در يخچال ها، کولر ماشين و... به کار گرفته شدند. اين ترکيبات هرگز محلول نيستند و بسختي تجزيه مي شوند، در نتيجه مقدار کمي از آنها کافي است تا سالهاي سال عملکرد لايه ازن مختل شود.

+ نوشته شده در سه شنبه بیست و دوم آبان 1386ساعت 12:34 توسط ایوب سلامی |

پایگاه اطلاع رسانی
پروژه شبکه ملی رادارهای هواشناسی کشور

+ نوشته شده در چهارشنبه نهم آبان 1386ساعت 11:20 توسط ایوب سلامی |

 

به گفته دانشمندان، شكاف اوزون بر فراز قطب جنوب ممكن است پس از سال 2060 بسته شود



از شریل پلرین (1)
نویسنده كادر فایل واشنگتن

واشنگتن -- به گفته دانشمندان، پس از 17 سال تلاش برای توقف تدریجی تولید و مصرف كلرو فلوئورو كربن ها (سی اف سی ها)، یعنی مواد شیمیایی كه باعث تخریب لایه اوزون محافظ زمین می شوند، روند تحلیل لایه اوزون متوقف شده، اما روند ترمیمی هنوز آغاز نشده است.

كارشناسان پیش بینی می كنند كه لایه اوزون ممكن است تا سال 2060-2065 كاملا ترمیم شود البته در صورتی كه انتشار مواد مصنوعی حاوی كلر (مانند سی اف سی ها) و برم متوقف شود و سطح زمین نیز تا آن زمان گرم نشده باشد -- شرایطی كه می تواند باعث افزایش اثر تخریبی سی اف سی ها بر لایه اوزون شود.

دیوید هافمن (2)، از دانشمندان مرکز ملی اقیانوس شناسی و جوشناسی ایالات متحده در جلسه مطبوعاتی ای در 22 اوت اعلام كرد، "داده ها در سرتاسر دنیا نشان می دهد كه كاهش اوزون متوقف شده است."

او افزود، "مرحله دوم ترمیم لایه اوزون، یعنی افزایش میزان اوزون بر فراز قطب جنوب هنوز آغاز نشده است."

این حفره توسط یك گروه مطالعاتی جنوبگان بریتانیایی در سال 1985 كشف شد. فعالیت های خورشیدی تاثیر گذار بر میدان مغناطیسی و حركات جوی و واكنش های شیمیایی مربوط به سی اف سی ها كه از دهه 1930 به عنوان سردكننده و پیشران در قوطی های افشانه ها مورد استفاده قرار گرفته بود از جمله نظریه های مختلف درباره علت این مسئله بود.

هافمن، مدیر فعلی بخش نظارت جهانی و سوزان سالومون (3)، دانشمند ارشد در مرکز ملی اقیانوس شناسی و جوشناسی ایالات متحده به عنوان اعضای هیئت ملی اعزامی اوزون به منظور تعیین علت تشكیل حفره در لایه اوزون بر فراز قطب جنوب در اوت 1986 وارد جنوبگان شدند.

تاثیر بر سیستم اقلیمی

این هیئت اعزامی با پشتیبانی مالی سازمان ناسا، مرکز ملی اقیانوس شناسی و جوشناسی ایالات متحده و بنیاد ملی علوم ایالات متحده كه ایستگاه مك مردو (4) در قطب جنوب را اداره می كند، از چهار گروه دانشمندان مرکز ملی اقیانوس شناسی و جوشناسی ایالات متحده، ناسا، دانشگاه ایالتی نیویورك در استونی بروك (5) و دانشگاه وایومینگ تشكیل می شد.

نتایج به دست آمده توسط این گروه -- كه برای اولین بار ثابت كرد كه فعالیت های انسان ها می تواند بر سیستم اقلیمی زمین تاثیرگذار باشد -- به شناسایی فرایند تحلیل اوزون انجامید و شالوده علمی پروتوكل مواد كاهش دهنده لایه اوزون مونترال را تشكیل داد.

پروتوكل مونترال با عضویت 160 كشور جهان در سال 1989 نافذ شد و تولید برخی مواد از جمله سی اف سی های تحلیل دهنده اوزون را تدریجا در كشورهای صنعتی متوقف ساخت كه در نهایت به كاهش فعلی این گازهای تحلیل دهنده اوزون انجامیده است. این پروتوكل از سال 1989 تاكنون پنج بار مورد بازنگری قرار گرفته است -- در 1990 (لندن)، 1992 (كوپنهاگ)، 1995 (وین)، 1997 (مونترال)، 1999 (بیژینگ) -- تا خروج تدریجی سی اف سی ها و سایر تركیبات تسریع شود.

سوزان سالومون، برنده جایزه سیاره آبی در سال 2004 و نشان ملی علوم در سال 1999 گفت، "این گازها بین 50 تا 100 سال در جو عمر می كنند. بنابراین آنها تا مدت ها پس از پایان انتشار در جو باقی مانده و باعث تحلیل لایه اوزون می شوند."

او افزود، "توقف روند تخریب لایه اوزون نشان دهنده تاثیر پروتوكل مونترال در آغاز فرایند ترمیم لایه اوزون است. بنابراین می توان از آن به عنوان یك موفقیت بی سابقه زیست محیطی جهانی یاد كرد."

اوزون محافظ

اوزون مولكول نسبتا ناپایداری است كه برخلاف اكسیژن قابل تنفس موجود در جو كه از دو اتم اكسیژن (O2) تشكیل شده از سه اتم اكسیژن (O3) تشكیل می شود.

اوزون از برخی آلاینده ها و از منابع طبیعی تولید می شود. بسته به محل قرار گیری آن در جو، اوزون می تواند یا موجب حفظ یا موجب آسیب حیات بر روی زمین شود.

اوزون موجود در تروپوسفر -- لایه جوی از سطح زمین تا ارتفاع 10 كیلومتر -- یك آلاینده مضر است كه به سلامتی انسان، نباتات و بسیاری از مواد رایج آسیب می زند. اوزون موجود در تروپوسفر یكی از اجزای اصلی دود مه شهری است.

در استراتوسفر، از 16 كیلومتری تا 48 كیلومتری سطح زمین، لایه ای از اوزون به ضخامت 24 كیلومتر از انسان ها، جانوران و نباتان زمین در برابر اشعه ماورای بنفش خورشید محافظت می كند.

نقش محافظ لایه اوزون در جو به اندازه ای مهم است كه دانشمندان معتقدند حیات در خشكی بدون آن تكامل نمی یافت و نمی توانست امروز وجود داشته باشد.



اوزون و كلر

ماده شیمیایی كلر عامل اصلی تحلیل اوزون است و منشا بیشتر كلر موجود در استراتوسفر فعالیت های انسانی و بخصوص انتشار سی اف سی ها است.

سی اف سی ها به دلایل مختلفی از جمله درجه پایین سمی بودن، خاصیت های فیزیكی مفید و پایداری شیمیایی در لایه های زیرین جو از دهه 1960 به میزان بسیار زیادی به عنوان سردكننده و پیشران در قوطی های افشانه و در تولید استیروفوم مورد استفاده قرار گرفته اند.

سی اف سی ها با اینكه به كندی در جو صعود می كنند -- گازهای آزاد شده در سطح پس از پنج تا شش سال وارد استراتوسفر می شوند -- اما پس از ورود به استراتوسفر در معرض تابش ماورای بنفش گاز كلر از خود آزاد كرده كه موجب تخریب شیمیایی اوزون می شود.

در مرحله نخست، اشعه ماورای بنفش یك اتم كلر را از مولكول سی اف سی آزاد می كند. اتم آزاد شده كلر مولكول اوزون (O3) را شكسته و لایه اوزون را تخریب می كند. حاصل این واكنش یك مولكول اكسیژن عادی(O2) و یك مولكول مونوكسید كلر است (Cl+O).

سپس، یك تك اتم اكسیژن(O) به مولكول مونوكسید كلر حمله برده، اتم كلر را آزاد می كند و یك مولكول اكسیژن عادی(O2) تشكیل می شود. اتم كلر اكنون برای حمله و تخریب یك مولكول اوزون (O3) دیگر آزاد است. یك اتم كلر می تواند این چرخه مخرب را هزارن بار تكرار كند.

اوزون و گرم شدن زمین

تحلیل اوزون و گرم شدن زمین ارتباط مستقیم با یكدیگر ندارند -- افزایش غلظت دی اكسید كربن در جو علت اصلی تغییرات اقلیمی است و كلر، برم و سایر مواد شیمیایی تحلیل دهنده اوزون در بخش فوقانی جو باعث تحلیل اوزون می شوند.

سالومون گفت، "وجه مشترك این دو مشكل ارتباط هر دو با مسئله عمر طولانی گازها در جو است."

سی اف سی ها بین 50 تا 100 سال در جو باقی می مانند بنابراین بازیابی لایه اوزون حتی پس از كاهش انتشارات سی اف سی به همین اندازه بیشتر به طول می انجامد. این مسئله عینا برای دی اكسید كربن هم صادق است.

سالومون گفت، "دی اكسید كربن موجود در جو -- حتی در صورتی كه انتشار آن را از همین فردا متوقف كنیم -- به مدت دهه ها، سده ها و بلكه بیشتر باقی خواهد ماند. بخشی از دی اكسید كربنی كه با فعالیت های انسانی امروز وارد جو كرده ایم تا 1000 سال دیگر باقی خواهد بود."

به منظور سنجش میزان گازهای تحلیل دهنده اوزون در جو، مرکز ملی اقیانوس شناسی و جوشناسی ایالات متحده یك شاخص گاز تحلیل دهنده اوزون تشكیل داده است -- عددی بر اساس اندازه گیری های مرکز ملی اقیانوس شناسی و جوشناسی ایالات متحده از كلیه گازهای تحلیل دهنده اوزون كه نشان دهنده ترمیم جو به سمت شرایط پیش از حفره اوزون است.

هافمن گفت شاخص گاز تحلیل دهنده اوزون مطابق با علائم اولیه توقف كاهش اوزون حاكی از كاهش پتانسیل تحلیل دهنده اوزون گازهای موجود در جو و موفقیت پروتوكل مونترال است.

هافمن گفت، "با خوشبینی می گویم كه لایه اوزون روزی به وضعیت عادی باز می گردد، ولی شاید در طول عمر شما، نه من."

اطلاعات بیشتر در خصوص لایه اوزون و شكاف اوزون در تارنمای مرکز ملی اقیانوس شناسی و جوشناسی ایالات متحده موجود است. تاریخچه ای از حفره لایه اوزون در تارنمای بنیاد ملی علوم موجود است.

+ نوشته شده در چهارشنبه نهم آبان 1386ساعت 11:9 توسط ایوب سلامی |

 انسان قاتل زمين 

به گفته دانشمندان به نظر مي رسد دماي زمين از سال 1980 تاکنون از هر دوره ديگر در 18 قرن گذشته فراتر رفته باشد. دانشمندان با استفاده از داده هاي جمع آوري شده از گياهان، يخچال ها و ساير نمونه ها به اين نتيجه دست يافته اند و معتقدند که اين تحقيقات به طور قطعي تاييد مي کند که فعاليت هاي انساني بر آب و هوا تاثير مي گذارد. اما مخالفان اين نظريه، هنوز اصرار مي ورزند که هرگونه تاثير انساني احتمالا ناچيزتر از آن است که به کمک آن بتوان پديده هاي جوي را توضيح داد. اين پژوهش توسط پروفسور فيليپ جونز از واحد تحقيقات جوي در دانشگاه «انگلياي شرقي» در بريتانيا و پروفسور مايکل مان از دانشگاه ويرجينياي آمريکا انجام شده است. مطالعات آنها، يافته هاي اخير «هيات ميان دولتي پيرامون تغييرات جوي» را تاييد مي کند. آن هيات پس از مطالعه داده هاي مربوط به درجه حرارت زمين طي هزار سال گذشته نتيجه گيري کرده بود که زمين در اواخر قرن بيستم وارد گرم ترين دوره خود شده است. پروفسور جونز و پروفسور مان براي محک زدن بنياد ادعاهايي که مي گويد جهان در واقع تا قبل از سال هزار ميلادي گرم تر بوده است، درصدد بازسازي الگوي جوي زمين طي دو هزاره گذشته برآمدند.
آنها تنه درختان کهن از مناطق مختلف جهان را مطالعه کردند تا رکوردي از شرايط محلي تدوين کنند. شرايط جوي تاثير مستقيمي بر ضخامت حلقه هاي رشد سالانه درخت دارد. آنها همچنين هسته يخچال هاي گرينلند و قطب جنوب را مطالعه و حباب هايي را که در درون آنها به دام افتاده بود براي جمع آوري اطلاعات مربوط به شرايط حاکم بر محيط به هنگام تشکيل يخ معاينه کردند. منبع ديگر مطالعاتي آنها، اطلاعات جمع آوري شده تاريخي به خصوص از کشورهاي هلند، سوئيس و چين بود. نويسندگان مقاله نتوانستند اطلاعات کافي براي پي بردن به آب و هواي نيمکره جنوبي زمين جمع آوري کنند، اما مي گويند قانع شده اند که نيمکره شمالي زمين در گرم ترين دوره خود طي دو هزار سال گذشته به سر مي برد. اين دو دانشمند مي گويند درحالي که ممکن است برخي قسمت هاي زمين گرم تر از امروز بوده باشد، متوسط درجه حرارت آن پايين تر بوده است. به گفته آنها دماي زمين در 20 سال گذشته حداقل به ميزان 2.0 (دو دهم) درجه سانتيگراد بالا رفته است. در گذشته زمين با گذشت هر يک قرن دو دهم درجه سانتيگراد گرم تر يا سردتر مي شد. پروفسور جونز گفت: «اين يافته نشان مي دهد که گرم شدن زمين طي سال هاي اخير تا چه حد چشمگير بوده است. هيچ راه ديگري براي توجيه آن وجود ندارد. اين پديده واکنشي است به تجمع گازهاي گلخانه اي در جو زمين.» برخي دانشمندان معتقدند که افزايش حرارت در سال هاي اخير را مي توان به فعاليت هاي خورشيدي و تابش آن نسبت داد. اين گروه مي گويند تصاعد دي اکسيدکربن و ساير گازهاي گلخانه اي کمتر از آن است که تغييرات مشاهده شده را توجيه کند. سايرين مي گويند سوابق تاريخي ثابت مي کند که دماي زمين به طور طبيعي و فارغ از تاثير انسان نوسان مي کند. با اين حال پروفسور جونز به بي بي سي گفت: «کساني که به تغييرات جوي شک دارند به در بسته مي کوبند. نمي شود گفت که چون اروپا زماني گرم تر بوده است پس کل جهان هم گرم تر بوده است. بايد تمام سوابق را با هم جمع زد، چنان که ما کرده ايم. ما به رکوردهاي بيشتري نياز داريم، به خصوص از نواحي استوايي. اما فکر مي کنيم اطلاعات کافي براي بيان اين مطلب که درجه حرارت زمين بيش از آن چيزي است که در دو هزار سال گذشته بوده است در اختيار داريم.»
گرماي زمين در نقطه برگشت ناپذير
دانشمندان مي گويند که روند گرمايش زمين به سرعت به مقطعي نزديک مي شود که ديگر امکان متوقف کردن آن وجود نخواهد داشت. دانشمندان «پروژه اروپايي» با نمونه برداري از اعماق سفره يخي قطب جنوب درباره ميزان دي اکسيدکربن تحقيق مي کنند. آنها نشان داده اند که ميزان دي اکسيدکربن، که يکي از عمده ترين گاز هاي گلخانه اي است، اکنون از هر زمان ديگر در 800 هزار سال گذشته بسيار بيشتر است. آنها نتيجه گرفته اند که اگر گرمايش زمين با سرعت فعلي ادامه يابد ممکن است تنها يک دهه طول بکشد تا اين روند به نقطه غيرقابل بازگشت برسد. به گفته دکتر اريک وولف، از مرکز مطالعات قطب جنوب بريتانيا، به اين کنفرانس گفت که خوفناک ترين نکته در يافته هاي آنها سرعت تغييرات آب و هوايي است. اين تحقيقات بر مطالعه حباب هاي به تله افتاده هوا در يک هسته يخي 3/2 کيلومتري که از اعماق سفره يخي قطب جنوب استخراج شده استوار است. اين بلندترين و عميق ترين هسته اي است که تاکنون از قطب استخراج شده است. دانشمندان اين پروژه مي گويند محتويات اين نمونه يخي نشان مي دهد که انسان احتمالا درحال دامن زدن به تغييرات جوي خطرناک است. دکتر اريک وولف گفت: «نقطه نظر من اين است که در اين هسته يخي هيچ چيزي نيست که باعث شود نفس راحتي بکشيم. هيچ شاهدي نيست که نشان دهد زمين خود به خود مشکل افزايش دي اکسيدکربن را حل خواهد کرد. اين هسته يخي نشان مي دهد که افزايش دي اکسيدکربن بدون شک باعث تغييرات جوي خطرناکي خواهد شد.»
 نتايج اوليه مطالعه به روي اين هسته يخي ابتدا در سال هاي 2004 و 2005 منتشر شده بود که جزئيات رويدادهايي به قدمت به ترتيب 440 هزار سال و 650 هزار سال را تشريح مي کرد. دانشمندان اکنون مطالعه اين ستون يخي را کامل کرده اند که 150 هزار سال بر قدمت مراحل قبلي مي افزايد. تصوير حاصله همان است: افزايش يا کاهش دي اکسيدکربن با افزايش يا کاهش دما نسبت مستقيم دارد. دکتر وولف توضيح داد: «نکته ترسناک، سرعت تغيير روي داده در ميزان تراکم   CO2  است. در اين هسته، سريع ترين ميزان افزايش مشاهده شده 30 پاره در ميليون (پي پي ام) براساس حجم طي تقريبا هزار سال بوده است. اما آخرين باري که افزايشي معادل 30 پي پي ام مشاهده شده در تنها 17 سال روي داده است. ما واقعا در وضعيتي هستيم که نمي توانيم آن را با هيچ زماني در رکوردهايمان مقايسه کنيم.»
گياهان و توليد گاز گلخانه اي 
دانشمندان آلماني کشف کرده اند که گياهان عادي مقادير زيادي متان، که از گازهاي قوي گلخانه اي است و کمک مي کند تا انرژي خورشيد در اتمسفر به دام افتد، توليد مي کنند. يافته هاي منتشره در مجله نيچر «تکان دهنده» توصيف شده و ممکن است دانشمندان را وادار کند نقش جنگل ها را به عنوان يک عامل بازدارنده در روند گرمتر شدن آب و هوا مورد بازنگري قرار دهند. به علاوه مشاهدات ديگري که هنوز منتشر نشده و سطح متان در جنگل هاي آمازون برزيل را اندازه مي گيرد، ظاهرا کشف دانشمندان آلماني که بر مشاهدات آزمايشگاهي استوار است را تاييد مي کند. تا به امروز، پنداشته مي شد که منابع طبيعي متان عمدتا به محيط هايي مانند مرداب ها و شاليزارها که ميزان اکسيژن آنها پايين و محل مناسبي براي کنش باکتري ها بر گياهان است محدود مي شود. اما اکنون با اين چشم انداز تيره مواجه هستيم که جنگل هاي تازه ممکن است گرمايش گلخانه اي را از طريق تصاعد متان تشديد کند درحالي که انتظار مي رفت با جذب دي اکسيدکربن از شدت آن بکاهد. اگر اين موضوع صحت داشته باشد، پيامدهاي عمدهاي براي مقررات پيمان کيوتو پيرامون تغييرات آب و هوايي خواهد داشت. اين پيمان به کشورها و کمپاني ها اجازه مي دهد تصاعد ناشي از سوزاندن سوخت هاي فسيلي مانند زغال و نفت را از طريق کاشتن جنگل هاي تازه يا احياي نواحي جنگلي بريده شده جبران کنند. اما برخي کارشناسان علم تغييرات آب و هوايي و سياست هاي مربوط با آن مي گويند هنوز خيلي زود است به قضاوت بنشينيم.
 گناه گرم شدن جهان به گردن انسان افتاد
گروه بزرگي از دانشمندان مي گويند که تغييرات جوي که در سراسر جهان مشاهده مي شود به احتمال خيلي زياد ناشي از عواملي است که بشر در آنها دست دارد. منظور دانشمندان عضو هيات بين المللي بررسي تغييرات آب و هوايي (IPCC  )، از احتمال خيلي زياد رقمي بيش از 90 درصد است. اما مطالعه اين هيات نشان مي دهد که گزارش هاي قبلي اين گروه احتمالا بيش از حد محافظه کارانه بوده است. پژوهش هاي اين گروه بين المللي از دانشمندان نتيجه گيري مي کند که افزايش دما و سطح درياها به اندازه حداکثر پيش بيني شده در گزارش سال 2001 «آي پي سي سي» يا بالاتر از آن بوده است. در اين گزارش آمده است که طبق الگوهاي کامپيوتري که ذوب شدن يخ هاي قطبي در آن محاسبه نشده است، در قرن جاري سطح آب ها تا نيم متر بالا خواهد آمد. محاسبات ديگر احتمال ذوب شدن تدريجي صفحات بزرگ يخي قطب را در برمي گيرد. هنوز در انتخاب ميان اين دو الگو ميان دانشمندان اتفاق نظر وجود ندارد. درباره ميزان گرمايش نيز هنوز حکمي قطعي صادر نشده، اما دانشمندان بر آنند که تا پايان قرن آب و هواي کره زمين از 2 تا 5.4 درصد افزايش خواهد داشت. گروه برنامه محيط زيست وابسته به سازمان ملل متحد از نايروبي گفته است که اين گزارش بايد به بسياري گفتگوها درباره عوامل اصلي گرمايش زمين پايان دهد. برخي از کارشناسان و دانشمندان نظر داده اند که گرمايش زمين در وقوع توفان ها و سيلاب هاي قوي سال هاي گذشته دخيل بوده است. در درستي اين نظر همچنان اختلاف نظر وجود دارد، اما احتمال دارد که گزارش منتشر شده به آن اعتبار بيشتري بدهد. 

+ نوشته شده در چهارشنبه نهم آبان 1386ساعت 10:49 توسط ایوب سلامی |

  چاپ ايميل

"اصل هوای پاک" در سال 1990 جوامع آن زمان را به ترویج فرهنگ استفاده از سوخت‌های جانشین نظیر الکل، گاز مایع و گاز طبیعی تشویق کرد. پمپ‌ بنزین‌ها در مناطق آلوده نوعی سرپوش را بر روی شیلنگ‌های سوخت رسان نصب کردند، همین سرپوش‌ها باعث می‌شد در هنگام بنزین زدن بخار کمتری ایجاد شود و به میزان قابل توجهی از آلودگی هوای اطراف کم کند!

هر کدام از خودروهای امروزی 60 تا 80 درصد کمتر از خودروهای دهه 60 آلودگی تولید می‌کنند اما چند برابر شدن استفاده مردم از وسائل حمل و نقل عمومی نسبت به آن دوران باعث شده تا کارشناسان مسایل زیست محیطی به فکر خارج کردن تدریجی بنزین سرب‌دار از چرخه سوخت مورد نیاز وسایل نقیله بیفتند و میزان سرب موجود در هوا را که ماده شیمیایی بسیار خطرناکی است ، کاهش دهند.

جدا از موضوع توسعه و ماشینیزه شدن جوامع امروزی که خود به خود زمینه تغییر شرایط اقلیمی و آلودگی محیط زیست را فراهم کردند، خوشبختانه اغلب گونه‌های آلاینده‌های هوا که از منابع سیار (اتومبیل‌ها، کامیون‌ها، اتوبوس‌ها، خودروهای جاده‌ای، هواپیماها وغيره)ناشی می‌شوند، به صورت عمده توسعه نمی‌یابند.

اما در حال حاضر :

•وسائط نقلیه موتوری، نیمی از دودهای تشکیل شده از ترکیبات اورگانیک فرار یا همان هیدورکربن‌ها (VOCs) و اکسید نیتروژن (NOx) را تولید می‌کنند.

•وسائط نقلیه موتوری، بیشتر از 50 درصد از آلودگی هوای پرخطر را منتشر می‌سازند.

•وسائط نقلیه موتوری، بالغ بر 90 درصد مونواکسید کربن موجود در هوای شهری را موجب می‌شوند.

پس چه چیزی باعث شده تا نظریه بالا اشتباه از آب در آید؟

•مردم بیشتری اتومبیل‌های بیشماری را کیلومترها می‌رانند. تعداد سفرها چند برابر شده است. در سال 1970، آمریکایی‌ها یک ترلیون مایل را با وسائط نقلیه موتوری پیمودند اما امروز این عدد به بیش از 4 ترلیون رسیده است.

•بسیاری از مردم کیلومترها دورتر از محل کار خود زندگی می‌کنند. در اغلب مناطق، اتوبوس، مترو و ترن شهری وجود ندارد. با وجود اطلاع رسانی‌های گسترده و آموزش‌های ابتدایی هنوز بسیاری از مردم دوست دارند تا به تنهایی و با اتومبیل شخصی خود به محل کارشان مراجعت کنند. در حالیکه خودروهای "ون"، خودروهایی با ظرفیت مسافر بیشتر، و همچنین وسائل جایگزین دیگری به جای اتومبیل‌های تک سرنشین در دسترس هستند.

•اتوبوس‌ها و کامیون‌ها به عنوان اصلی‌ترین آلاینده‌های هوا، همانند خودروهای دیگر، از قانون تنظیم موتور پیروی نمی‌کنند.

•سوخت اتومبیل‌ها آلودگی بیشتری دارد. به همین سبب تولیدکنندگان، فرمول بنزین را به منظور کاهش اکتان آن تغییر دادند و این تغییرات موجب شده تا در نتیجه سوخت بنزین، بخارات هیدورکربن‌ها به هوا کشانده شود.

اگرچه خودروها از دهه 70 ميلادي دارای سیستم کنترل آلودگی شدند، اما این دستگاه‌ها تنها تا 50 هزار مایل کار می‌کردند، در حالی که یک خوردو در ایالات متحده به طور متوسط حدوداً 100 هزار مایل را طی می‌کرد.

در سال 1990، "انجمن هوای پاکیزه"، با طرح "اصل هوای پاک"، خط مشی جامع و کاملی را برای کاهش آلودگی موتور خودروها ارائه كرد تا دنیای اطراف را شفاف ‌تر و درخشان تر کند. این انجمن زمینه و شرایط نظافت و تمیز کردن انواع سوخت‌ها، موتور خودروها، کامیون‌ها، اتوبوس‌ها و سایر وسائط نقلیه موتوری را فراهم کرد.

به همین منظور طرح "معاینه فنی خودرو"، به عنوان قانونی اجتناب ناپذیر برای حصول اطمینان سلامت موتور اتومبیل‌ها به تصویب رسید. در همان سال همزمان با تصویب این قانون، تغییراتی در سیاست حمل و نقل درون و برون شهری ایجاد شد که به کاهش آلودگی هوا کمک کرد.

پالایش سوخت‌ها

تا زمانیکه به طور جدی سوخت‌ اتومبیل‌ها را پالایش و پاکیزه نکنیم، امکان ندارد بتوانیم شاهد بروز نشانه‌‌هایی از کاهش میزان آلودگی تولید شده توسط موتور خودروها باشیم.

"اصل هوای پاک 1990"، موجب پاکیزه شدن سوخت‌شد. اصل خارج کردن تدریجی سرب از بنزین در اول ژانویه 1996 به پایان رسید اما موضوع این بود که باید در تولید گازوئیل نیز تغییراتی ایجاد می‌شد.

بنابراین محققان با ایجاد تغیر در ترکیب مواد اولیه سوخت‌ها باعث تولید سولفور کمتر که باعث ایجاد باران اسیدی و دود کمتر ‌می‌شد، گشتند.

تولیدکنندگان بنزین، فرمول این ماده را در دودآلودترین مناطق تغییر دادند. این بنزین جدید دارای هیدورکربن‌های کمتری مانند "بنزن"، که یکی از خطرناک‌ترین آلاینده‌های هوا که موجب سرطان، کم خونی، بیماری‌های خونی مهلک و کشنده می‌شود، است.

در برخی مناطق، مردم در زمستان همزمان با روشن کردن خودروهایشان مونواکسید کربن (CO) را تولید می‌کنند. در این مناطق تولیدکنندگان بنزین باید بنزین اکسیژن دار به مردم بفروشند. بنزین با اکسیژن اضافه باعث احتراق موثرتر سوخت شده و تولید مونواکسید کربن، کاهش می‌یابد.

تمام انواع بنزین، باید دارای نوعی داروی پاک کننده باشند تا با جلوگیری از رسوب در موتور کار آن را روان‌تر کرده و سوخت را پاک ‌تر بسوزانند.

اکنون در ایالات متحده بنزینی به فروش می‌رسد که نه تنها دارای اکسیژن اضافه است بلکه از هیدورکربن کمتر و پاک ‌کننده بنزین نیز برخوردار است.

"اصل هوای پاک" در سال 1990 جوامع آن زمان را به ترویج فرهنگ استفاده از سوخت‌های جانشین نظیر الکل، گاز مایع و گاز طبیعی تشویق کرد. پمپ‌ بنزین‌ها در مناطق آلوده نوعی سرپوش را بر روی شیلنگ‌های سوخت رسان نصب کردند، همین سرپوش‌ها باعث می‌شد در هنگام بنزین زدن بخار کمتری ایجاد شود و به میزان قابل توجهی از آلودگی هوای اطراف کم کند!

پاکیزه کردن اتومبیل‌ها

"اصل هوای پاک"، از صاحبان خودروها خواست تا به منظور نظارت بهتر و دقیق‌تر بر نحوه کار دستگاه‌های کنترل آلودگی اتومبیل‌ها حتما از سیستم روپوش‌های تحتانی و چراغ‌های خطر روی داشبود استفاده کنند.

واقعیت این بود که دستگاه‌های کنترل آلودگی باید 100 هزار مایل کار می‌کردند، نه 50 هزار مایل! بنابراین خودروسازان باید اتومبیل‌هایی را تولید می‌کردند که قابلیت کار کردن با "سوخت‌های پاک" مانند الکل را داشته باشد، چراکه توجه به این موضوع سبب خروج آلودگی کمتر از اگزوز موتور اتومبیل‌های پیشرفته می‌شد. البته خودروهای برقی که در مقایسه با انواع دیگر وسایط نقلیه آلودگی بسیار کمی دارند نیز باید در دستور کار قرار می‌گرفتند.

از زمانیکه کالیفرنیا به خصوص بخش جنوبی آن با مشکل شدید آلودگی هوا مواجه شد، سازندگان در پروژه‌ای، خوردرهای سوخت پاک را به فروش رساندند تا جاییکه در سال 1999 دست کم 500 هزار دستگاه از این نوع خودروها برای فروش در کالیفرنیا ساخته شد.

در اواخر دهه 90، بسیاری از شرکت‌ها و ادارات دولتی که دارای ناوگان خودور بودند مجبور شدند با خرید خودروهای جدید، ناوگان خود را نوسازی کنند، با این حرکت گام بلندی به سوی پاکیزه کردن هوا برداشته شد.

برنامه‌های بازرسی و نگهداری

بر طبق "اصل هوای پاک"، کارخانه‌های تولید اتومبیل، خودروهای استاندارد‌تر با قابلیت استفاده از سوخت پاک را روانه بازار کردند.

برای پایین آوردن میزان آلودگی هوا و پایین نگاه داشتن انتشار آلاینده‌ها، وجود یک برنامه سوم نیز احساس می‌شد که با عنوان "برنامه‌های بازرسی و نگهداری" خودروها معرفی شد. عملی شدن و به مرحله اجرا درآمدن این طرح باعث شد تا تولیدکنندگان و مصرف کنندگان خودروها به اصل پایین نگاه داشتن میزان آلودگی هوا توجه کنند.

به هرحال "اصل هوای پاک"، شامل خواست‌های ویژه‌ای برای برنامه‌های بازرسی و نگهداری خودرو بوده و است. قبل از به اجرا درآمدن "اصل هوای پاک"، 70 شهر و بسیاری از ایالت‌های مهم آمریکا دارای برنامه‌های بازرسی خودرو بودند اما این برنامه‌ها نیاز به تقویت و توسعه داشتند در نتیجه با تصویب قوانین هوای پاک، دولت خواستار اجرای تعداد بیشتری از برنامه‌های بازرسی و نگهداری در بسیاری از شهرها به خصوص در شمال آمریکا شد.

بازرسی و نگهداری توسعه یافته خودروها، کمک می‌کند تا مقیاس بهتری، برای اندازه گیری میزان آلودگی هوا در زمان حرکت خودروها به دست بیاوریم در حالیکه این اعداد در زمان توقف خودرو در ایستگاه بازرسی بسیار متفاوت و متمایز با زمان حرکت اتومبیل‌ها هستند.

به یاد داشته باشید ، توسعه و افزایش برنامه‌های بازرسی و نگهداری در منطقه شما نیز ممکن است باعث به وجود آمدن تغییراتی در مکان‌هایی که عملیات بازرسی در مکان صورت می‌گیرد، شود.

از آنجایی که توسعه و افزایش برنامه‌های بازرسی و نگهداری گران است، برخی از ایستگاه‌های خصوصی ترجیح می‌دهند ماشین‌های مخصوصی را تهیه کنند که با وجود هزینه نسبتا گزاف، کمک بسزایی درراستاي کاهش آلودگی هوای اتومبیل‌های جدید می‌کند.

انتظار می‌رود با فراگیر شدن برنامه‌های بازرسی و نگهداری، مقدار قابل ملاحظه‌ای از آلودگی هوای تولید شده توسط خودروها کاهش یابد.

کامیون‌ها و اتوبوس‌های پاک‌تر

با وارد شدن موتور کامیون‌های بزرگ دیزلی مدل‌ 94، به بازار تا 90 درصد از ذرات معلق (غبار و دوده) موجود در هوا کاسته شد. اتوبوس‌ها نسبت به کامیون‌ها آلودگی کمتری تولید می‌کنند. شرکت‌های خصوصی و دولتی ناوگان اتوبوس‌های خود را با خرید مدل‌های جدید، نوسازی کردند. کامیون‌های کوچک تر نیز همانند خودروهای دیگر پاکسازی شدند تا یک قدم موثر دیگر برای کاهش آلودگی برداشته شود.

وسائط نقلیه غیر جاده‌ای

اصل هوای پاک، لوکومتیوها، ماشین‌های ساختمان سازی و راه سازی و حتی ماشین‌های چمن زنی دارای راننده را نیز در بر گرفت. آلودگی هوای تولید شده توسط لوکومتیوها باید کاهش می‌یافت. برای وسائط غیر جاده‌ای نیز آیین‌نامه‌ای تصویب شد، چراکه مطالعات نشان می‌داد کنترل چگونگی سوخت موتور این وسائط نیز می‌تواند به کاهش آلودگی هوا کمک کند.
+ نوشته شده در سه شنبه هشتم آبان 1386ساعت 16:45 توسط ایوب سلامی |

چاپ ايميل
تحقيقات پژوهشگران كشورمان نشان داد، روزهاي باراني فصل بهار لذت‌بخش‌ترين و نيروافزاترين روزهاي سال هستند و افراد در فصل بهار بيش از ساير فصل‌ها و در شرايط باراني بيش از ساير شرايط آب و هوايي وضيت خلقي مثبت(خوش‌كامي و برانگيختگي نيروافزا) را تجربه مي‌كنند.

 

«هواشناسي زيستي» يكي از رشته‌هاي وابسته به دانش پزشكي و در برگيرنده چند رشته علمي است كه تاثير رويدادهاي هواشناسي را بر زندگي بررسي مي‌كند.

اين رشته ارتباط ميان تاثير رويدادهاي هواشناسي و پاسخ‌هاي زيست شناختي به آنها، مانند فرا رسيدن زمستان و افسردگي مزمن، سرما و حمله‌هاي آسم، آب و هواي داغ و پرخاشگري، نوسانات مغناطيسي زمين و فعاليت خورشيدي و حمله‌هاي قلبي را بررسي مي‌كند.

هواشناسان زيستي دريافته‌اند كه رفتار، خلق و بهداشت افراد با تغييرات آب و هوايي ارتباط دارند.

اين تغييرات رسيدن اكسيژن به سلول‌ها را تغيير مي‌دهند و موجب تغيير در تركيبات و فشار خون مي‌شوند.

هواشناسان زيستي بر اين باورند كه فراواني بيش از اندازه‌ يون‌هاي مثبت (مسوول الكتريكي مولكول‌هاي اكسيژن در هوا) مي‌توانند عامل ضعف بدني، تحريك پذيري، سردردها، اضطراب، بي‌خوابي، كابوس‌هاي شبانه، بي‌تفاوتي ، تهوع و افسردگي باشد.

به نظر مي‌رسد كه يون‌هاي منفي، اثر ضعيف‌تري را ايجاد مي‌كنند.

به لحاظ نظري، اين يون‌ها با سروتونين كه يك پيام رسان عصبي مغز است ارتباط داشته و تغيير خلق، آرامش بدن و خواب آلودگي را موجب مي‌شوند.

دكتر حسين كاوياني، دانشيار دانشگاه علوم پزشكي تهران و متخصص روان‌شناسي باليني و همكارانش طي تحقيقي با بررسي 115 آزمودني در فصل‌هاي چهار گانه سال و نيز در وضعيت‌هاي آب و هوايي مختلف و با استفاده از فهرست صفات خلقي، مقياس اضطراب بك و پرسشنامه افسردگي بك، تاثير تغييرات آب و هوايي و فصلي در خلق جمعيت عمومي تهران را بررسي كرده است.

يافته‌هاي اين پژوهش حاكي از تغيير چشم‌گير خلق در فصل‌ها و وضعيت‌هاي آب و هوايي مختلف است.

الگوي تغييرات خلقي مثبت (خوش‌كامي و برانگيختگي نيروافزا) به ترتيب داراي روال كاهش در بهار، زمستان، پاييز و تابستان است، يعني افراد مورد بررسي در بهار بيشترين احساس خوش‌كامي (لذت از امور مختلف و سرگرمي‌ها) و احساس انرژي سرشار در امور مختلف زندگي و خستگي‌پذيري پايين را تجربه كرده‌اند كه اين احساس‌ها به ترتيب در زمستان و پاييز كاهش پيدا كرده و در تابستان به كمترين سطح خود رسيده است.

اين روند براي تغييرات خلقي منفي (برانگيختگي عصبي، اضطراب و افسردگي) به صورت وارونه است به طوري كه روند كاهش خلق منفي به ترتيب تابستان، پاييز، زمستان و بهار بود. به بيان ديگر افراد مورد بررسي در تابستان از نظر عصبي بر انگيخته‌تر بودند و علايم اضطرابي و افسردگي بيشتري را تجربه نموده بودند، اما در فصل بهار از اين نظر وضعيت بهتري داشتند.

نتايج اين بررسي همچنين حاكي است: احساس خوش‌كامي در شرايط باراني (صرف‌نظر از پاييزي يا باراني بودن آن) بيشتر است و وضعيت‌هاي برفي و آفتابي در رده‌هاي بعدي قرار دارند. همچنين افراد در وضعيت باراني و برفي بيشتر از وضعيت آفتابي و باران پاييزي احساس انرژي و نيرومندي مي‌كنند.

براي سطح افسردگي - قطب مخالف خوشكامي - الگوي تغييرات تقريبا وارونه است يعني افراد در وضعيت آفتابي به ترتيب بيش از وضعيت برفي، باران پاييزي و باران بهاري افسردگي را تجربه مي‌كنند.

تجربه برانگيختگي عصبي در وضعيت آفتابي و سپس برفي بيشتر و در وضعيت باراني كمتر است.

يافته‌ها همچنين گوياي آن است كه آزمودني‌هاي پژوهش در وضعيت باران بهاري و برفي كمترين احساس اضطراب را تجربه كرده‌اند.

مجريان اين طرح همچنين خاطرنشان كرده‌اند كه در اين تحقيق برخلاف برخي بررسي‌هاي مشابه خارجي، هيچ تفاوتي بين زنان و مردان در ميزان حساسيت نسبت به تغييرات فصلي و آب و هوايي مشاهده نشده است.

+ نوشته شده در سه شنبه هشتم آبان 1386ساعت 16:41 توسط ایوب سلامی |

چاپ ايميل

انقلاب صنعتی دلیل اصلی پیدایش آلودگی هوا در سه دهه اخیر به شمار می آید.  قبل از1950  آلودگی هوا ناشی از سوخت ذغال سنگ (برای تولید انرژی) بود.  لندن یکی از مشهورترین شهرهایی بود  که شدیدا با مه صنعتی آلوده می شد . در دسامبر  1952طی 5 روز هوای سرد مه آلود سمی لندن ، جان 4000 انسان را گرفت.  امروزه استفاده از سایر سوختهای فسیلی بجای ذغال سنگ همچون سوختهای بنزینی نوع آلودگی را به  تولید مه دود فتوشیمیایی تغییر داده است.

 

 چگونگی تولید  مه دود فتوشيميايي  Photochemical smog

در اثر فعالیتهای صنعتی  بشر ترکیبات سمی  جدیدی به عناصر سازنده هوا افزوده شده است. این ترکیبات شیمیایی جدید منجر به  تولید ابر گازی شکل زرد متمایل به قهوه ای را در سطح شهرها می شودکه ما آن را مه دود فتوشیمیایی می نامیم.

                                  

 تصویر فوق چگونگی انجام واکنشهای را که منجر به تشکیل مه دود فتوشیمیایی می شود را نشان می دهد. رادیکالها اتمهایی یا ملکولهایی با الکترونهای آزاد هستند .آنها از نظر شیمیایی بسیار واکنش پذیر هستند
* سولفور دی اکسید:  SO2   از اکسیداسیون سوختهای فسیلی(مانند ذغال سنگ  و بنزین) که ترکیبات سولفوری دارند ایجاد می شود.

* مونوکسید کربن :   CO این ماده نیز از سوختهای ناقص فسیلی ایجاد می شود.

 * انواع هیدروکربنهای فرار شامل PAHs  ازجمله بنزو پیرین  که ماده سرطانزا است. این مواد همگی از سوخت ناقص بنزین بوحود مي آيد

* اکسیدهای نیتروژن NOx از احتراق عناصر O2   و N2در سیلندرهای موتور ماشین حاصل می شود

  از ترکیب  اکسیدهای نیتروژن  و هیدرو کربن ها  و اکسیژن در زیر نور خورشید سبب انجام واکنشهای  شیمیایی می شود که منجر به تولید اکسیدانهای بسیار قوی  مانند  ازن O3 و پیروکسی استیل نیترات  PAN می شود.

 
شرایط افزاینده مه دود فتوشیمیایی:

1-ترافیک صبحگاهی منبع اصلی تولیداکسیدهای نیتروژن(NOx) و ترکیبات آلی فرار هستند.پس از کاهش حجم ترافیک در اواسط روز با افزایش تراکم این مواد در اثر  تابش آفتاب این ترکیبات شروع به انجام واکنشهای  تولید و انتشار مواد سمی Peroxyacetyl Nitrates (PAN و ازن می کنند. با غروب آفتاب تولید ازن متوقف می شود .ازن باقیمانده در اتمسفربه مصرف واکنشهای متفاوت دیگری می رسد .

2- عوامل آب و هوایی موثربر مه دود فتوشیمیایی :

الف- هر جه مقدار نزولات آسمانی بیشتر باشد می تواند از  میزان مه دود بکاهد  و با بارندگی از سطح اتمسفر بشوید.

ب- وزیدن باد سبب  جابجا یی مه دود فتوشیمیایی با هوای تمیز می شود اما مشکل آلودگی  را به مناطق دورتر می برد

ج- وارونگی و افزایش دمای هوا بشدت مه دود را افزایش میدهد. معمولا در طول روز مناطق نزدیک به سطح زمین گرمتر می شود و هوای گرم باخود ذرات آلاینده را به ارتفاعات بالاتر می برد .اگر هوای سرد فوقانی مانع متصاعد شدن هوای گرم شود , وارونگی هوا ایجاد می شود و الاینده ها در سطح پایین زمین به دام می افتند.وارونگی هوا سبب کاهش انتشار عمودی  آلاينده ها  درسطح اتمسفر می شود و ممکن است از چند روز تا چند هفته  ادامه یابد.

3- شکل زمین  از عوامل مهم تاثیر گذار بر افزایش مه دود فتوشیمیایی است.ساکنین دره ها بشدت از این امر آسیب می پذیرند, زیرا تپه ها و کوههای اطراف دره ها موجب  کاهش جریان هوا افزایش غلظت آلودگی می شود.بعلاوه با افزایش دما , وارونگی در این مناطق شدیدتر خواهد شد.

 

راه حل های موجود:

-  یکي از راه حل ها این است که سازمانهای بین المللی کشورها را   به رعایت قوانین   عدم تولید گازهای گلخانه ای  در جهان مجبورکنند.

-   قرار دادن مبدل- در سیستم اگزوز خودروها که بوسیله اکسید کردن هیدروکربنها به دی اکسید کربن و آب – و موادی با شدت کمتر تبدیل اکسیدهای نیتروژن به نیتروژن و اکسیژن آلودگی هوا را کاهش می دهد.

- راه دیگر یافتن سوختهای پاکيزه تر  مانند سوختهای هیدروژنی –انرژی خورشیدی  برای ماشینها است

 

اثرات مه دود بر سلامت انسانها

°    ذرات معلق که در مناطق صنعتی و مکانهایی که ترافیک شدید ماشین  وجود دارد ایجاد می شود، در برگیرنده ذرات کربن و هیدروکربن هایی است که از سوخت ناقص سوختهای فسیلی ایجاد می شود.

°    هیدروکربن ها شامل انواعی از(      PAH)هستند که مشخص شده افزایش چشمگیری درفراوانی جهش نطفه  اسپرم موشها (که در معرض عوامل طبیعی قرار گرفته اند) ا ایجاد می کند.

°    استنشاق ذرات کوچکتر از 5/2 میکرومتر(  6-10*5/2)سبب رسوب این ذرات در اعماق ششها می شود.قرارگرفتن مداوم در معرض این ذرات کوچکاز انبساط و عملکرد ششها در بزرگسالان می کاهد

°      این مواد سرطانزا علاوه بر ایجادحساسیتهای تنفسی  سبب افزایش شیوع بیماریهای قلبی و سرطان ریه در افراد می شود .

+ نوشته شده در سه شنبه هشتم آبان 1386ساعت 16:38 توسط ایوب سلامی |

  چاپ ايميل
درحالی که سياستگذاران ملاقات کننده در شهر مونترال کانادا با ابعاد سياسی مبارزه با تغييرات آب و هوايی کلنجار می روند، دانشمندان و سرمايه گذاران به معرفی شماری از فناوری های نوين که می تواند به کاهش تصاعد گازهای گلخانه ای کمک کند پرداخته اند.يکی از انديشه هايی که در نشست سازمان ملل در کانادا سر و صدا کرده طرحی برای به دام انداختن و ذخيره دی اکسيد کربن در اعماق زمين احتمالا به شکل مايع است.

آمريکا ممکن است مايل نباشد به استانداردهای پيمان کيوتو که کشورها را ملزم به کاهش توليد گازهای گلخانه ای می کند تن دهد، اما اين کشور سرمايه زيادی را به سوی فناوری های نوين که کاستن از ميزان تصاعد اين گازها بدون لطمه زدن به اقتصاد آن را نويد می دهد سرازير کرده است.

آرمان مشتاقان اين فناوری "زغال بدون آلودگی" است که به کشورهايی مانند آمريکا اجازه خواهد داد به سوزاندن زغال در نيروگاه های برق ادامه دهند بی آنکه دی اکسيد کربن در جو متصاعد کنند.

در نشست امسال در کانادا يک نهاد علمی که درباره تغييرات جوی مطالعه می کند گزارشی درباره عملی بودن طرح به دام انداختن دی اکسيد کربن متصاعد شده از نيروگاه های برق و کارخانه های بزرگ و تزريق آنها به شکل مايع به دل زمين ارائه کرده است.

صنايع نفتی برای بيرون کشيدن ته مانده چاه های نفت مقداری دی اکسيد کربن به زمين تزريق می کنند، بنابراين در زمينه چگونگی انجام اين کار تجربياتی وجود دارد.

اين گزارش نتيجه می گيرد که اين تکنيک، هرچند پرهزينه است، اما می تواند عملی باشد و دی اکسيد کربن را می توان در برخی بافت های سنگی زمين ذخيره کرد بی آنکه برای صدها يا حتی هزاران سال نشت کند.

آزمايش ها برای محک زدن اين طرح هم اکنون در آمريکا، الجزاير و استراليا در جريان است.

اين ايده با واکنش احتياط آميز فعالان محيط زيست در کنفرانس کانادا مواجه شده است.

آنها معمولا تقريبا در همه زمينه ها با هيات نمايندگی آمريکا در تضاد هستند، اما برخی اذعان می کنند که تکنيک ذخيره سازی گازهای گلخانه ای زير زمين دست کم به عنوان يک فناوری گذرا می تواند مفيد باشد.

آنها اشاره می کنند که اگر اين فناوری با تدابير امنيتی مناسب پياده شود، گران تمام خواهد شد و در نهايت بايد به بالا رفتن هزينه استفاده از زغال تا سطحی منجر شود که استفاده از انرژی های قابل تجديد از لحاظ اقتصادی جذاب تر خواهد بود.

+ نوشته شده در سه شنبه هشتم آبان 1386ساعت 16:35 توسط ایوب سلامی |

چاپ ايميل
در حالی که سياستمداران در اجلاس مونترال کانادا درباره اقداماتی که ممکن است برای جلوگيری از گرمترشدن هوای کره زمين در آينده به عمل آيد سرگرم مذاکره اند، يک دانشمند بلندپايه در زمينه تغييرات جوی گفته است که جهان برای اين که بتواند با گرمتر شدن هوا مقابله کند تنها ده سال فرصت دارد و پس از گذشت اين مدت نجات کره زمين امکان پذير نخواهد بود.  

دکتر جيمز هنسن، دانشمندی که برای اولين بار هشدارداد که در صورتی که توليد گازهای گلخانه ای در سطح فعلی ادامه يابد، هوای کره زمين بصورت فاجعه آميزی گرمتر خواهد شد، در جلسه کارشناسان تغييرات جوی در سانفرانسيسکو گفت که تنها يک درجه گرمتر شدن هوای کره زمين سبب خواهد شد که تغييراتی در آب وهوای کره زمين پديدار شود که از بيش از نيم ميليون سال تاکنون بی سابقه خواهد بود.

هم اکنون تحقيقاتی که توسط دانشمندان آمریکايی و کانادايی صورت گرفته نشان می دهد که مواد شيميايی که به مقدار زياد وارد جو می شود سبب شده که ترميم سوراخ شدن لايه ازن در قطب شمال بيش از مدتی که تصور می شد طول بکشد.

اين هشدار، خطر تغييرات جوی را از آنچه تا کنون تصور می شد قريب الوقوع تر می سازد، ولی دکتر هنسن گفت که اقدامات مصممانه در زمينه کارآيی انرژی بخصوص برای خودروها، می تواند به نوعی ايجاد ثبات کمک کند. دکترهنسن افزود که البته اين کارآيی بايد همراه با اتخاذ تدابيری برای کنترل گازهای گلخانه ای از جمله گاز متان باشد.

مقاومت در برابر اتخاذ تدابيرلازم

طرفداران محيط زيست در مونترآل تظاهراتی برپا کردند
طرفداران محيط زيست در مونترآل تظاهراتی برپا کردند

شرکت کنندگان در کنفرانس مورد بحث معتقد بودند که گروه های بخصوص ذينفع، از جمله صنايع اتومبيل سازی، سد راه اقدامات لازم می شوند. به عقيده اين کارشناسان، مردم سرعت وخيم تر شدن اوضاع جوی را درک نکرده اند و به اين موضوع توجه ندارند که آب شدن کوه های يخ در مناطق قطبی می تواند سبب شود که سطح آب اقيانوس ها در هر قرن بين يک تا پنج متر بالا بيايد.

دکتر دری امانوئل، ديگر از کارشناسان افزايش طوفان ها در سال اخير را ناشی از همين تغييرات جوی دانست و گفت برخلاف ادعای مقامات رسمی ذیربط در آمريکا افزايش تعداد اين طوفان ها صرفا يک روند طبيعی نيست.

دکتر امانوئل همچنين مقامات آمريکا را متهم کرد که مانع اظهار نظر دانشمندانی می شوند که با او در اين زمينه هم عقيده هستند.

مخالفت آمريکا با بحث از گرمايش زمين

در همين حال، در کنفرانس تغييرات جوی سازمان ملل متحد در مونترال، هيئت آمريکايی با پيشنهاد کانادا مبنی بر آغاز مذاکرات رسمی در مورد نحوه جلوگيری از گرم تر شدن هوای کره زمين مخالفت کرده است.

مخالفت آمريکا در حالی است که چهارشنبه، ۷ دسامبر، مرحله نهايی اين مذاکرات شروع می شود در حالی که چندين مسئله مهم حل نشده باقی مانده اند.

از ده روز قبل تا کنون مقامات ارشد سرگرم بحث و گفتگو در اين زمينه بوده اند و در خارج محل کنفرانس، طرفداران محيط زيست و دانشگاهيان سرگرم پخش جزواتی بوده اند که در آن برخی دولت ها در گرمتر شدن هوای کره زمين مقصر معرفی شده اند.

دانشمندان می گويند ترميم صدمه لايه ازن بيش از مدتی که تصور می شد طول خواهد کشيد

مقامات شرکت کننده در کنفرانس در باره شمار زيادی از مسائل عملی که بيشتر درباره راه های اجرای پيمان کيوتواز جمله کاهش توليد گازهای گلخانه ای به توافق رسيده اند و آنچه که اکنون باقی مانده موضوعات دشوارتر بخصوص دستورکار سياسی است.
مهمترين موضوع، نحوه برخورد با مسئله گرم تر شدن هوای کره زمين درآينده است و دولت کانادا در اين زمينه پيشنهاداتی داده است که ناظر بر کاهش توليد گازهای گلخانه ای توسط کشورهای صنعتی است.

به نظر می رسد که واکنش به اين پيشنهادات عمدتا مثبت بوده است و چين و استراليا که با مفاد پيمان کيوتو در مورد کاهش گازهای گلخانه ای مخالفت کرده بودند از جمله کشورهايی اند که اين پيشنهادات را پذيرفته اند.

ولی هند، کشورهای عضو اوپک و مهمتر ازهمه آمريکا هنوز تسليم اين پيشنهادات نشده اند.

+ نوشته شده در سه شنبه هشتم آبان 1386ساعت 16:32 توسط ایوب سلامی |

چاپ ايميل

بر اساس برآورد زيست شناسان در طول سه دهه اخير بيش از يک ميليون مايل مربع از درياي منجمد قطب شمال ناپديد گشته است.

بر اساس برآورد زيست شناسان در طول سه دهه اخير بيش از يک ميليون مايل مربع از درياي منجمد قطب شمال که مساحتي در حدود مجموع خاک کشورهاي نروژ،دانمارک و سوئد مي باشد، ناپديد گشته است.

زيست شناسان پيش بيني مي کنند که در صورتي که روند گرم شدن جهاني ادامه پيدا کن تا سال 2100در صوتي که تمام جمعيت خرسهاي قطبي از بين نروند، بيشترآنها از بين خواهند رفت .بنابراين نسل خرسهاي قطبي تا پايان اين قرن بکلي نابود خواهد شد.

+ نوشته شده در سه شنبه هشتم آبان 1386ساعت 16:31 توسط ایوب سلامی |

چاپ ايميل

سرعت رو به افزايش گرم شدن زمين باعث بوجود آمدن تهديدات جدي در مناطق آسيايي اقيانوس آرام گرديده که متاسفانه اين مسئله تا کنون بطور جدي مورد توجه قرار نگرفته است.



سرعت رو به افزايش گرم شدن زمين باعث بوجود آمدن تهديدات جدي در مناطق آسيايي اقيانوس آرام گرديده که متاسفانه اين مسئله تا کنون بطور جدي مورد توجه قرار نگرفته است.

بر اساس اين باور دانشمندان استراليايي معتقند که بايد منتظر سناريوي شومي از انواع بيماري ها، کمبود آب و غذا، بلاياي طبيعي، تنش هاي منطقه اي و مهاجرت هاي گروهي در اين مناطق بود که بطور قطع باعث ناپايداري هاي سياسي در اين مناطق نيز مي شود.

به عنوان مثال بالا آمدن سطح دريا تهديدي جدي براي مناطق مسکوني در بخش هايي از آسيا از قبيل سواحل جنوبي کشور چين و دلتاي رود يانگزي همچنين کشورهاي داراي جمعيت بالا و متراکم اين منطقه مانند بنگلادش بوجود آورده است. بر اسا س پيش بيني دانشمندان بسياري از جزاير کوچک اقيانوس آرام نيز در طي چند سال اخير به زير آب خواهند رفت بطوريکه مجمع الجزاير کشور مالديو تنها چهل سال ديگر بر روي کره زمين وجود خواهد داشت.

همچنين دماي بالاتر هوا به تناسب کاهش شديد منابع آب، گسترش وسيع تر بيماري هاي عفوني از قبيل مالاريا و تب استخوان شکن را به دنبال داشته است.

+ نوشته شده در سه شنبه هشتم آبان 1386ساعت 16:29 توسط ایوب سلامی |